سؤال 519
[ اصل عدم تبرّع در پرداخت ( پرداخت ناروا ) ]
زيدى زنى گرفته بود و زنش خانه داشت و زيد تعميراتى در خانه زنش كرد بى اجازه زنش ، و الحال زيد زن ديگر گرفته و مخارج به زن اول نمىدهد . و چند سال زيد در آن خانه نشسته و الآن زيد مطالبه مخارج تعميرات خانه كرده و مىگويد : اين چند سالى كه در اين خانه نشستهام از بابت منفعت پول بوده نه از اصل پول .
آيا زيد حق مطالبه تعميرات اين خانه را با وجود اين كه مدتى در اين خانه نشسته دارد يا نه ؟ مستدعيم آن چه حكم اللَّه است در صدر مرقوم فرمائيد تا لدى الحاجة حجت باشد .
جواب : هر گاه تعميرات به رضاى زوجه بوده و قصد تبرع هم نداشته ، مستحق عوض آنها است . و لكن اجرت المثل مدتى را كه در خانه نشسته بايد بدهد هر گاه زوجه متبرعه نبوده است . و نمىتواند مطالبه منفعت پول خود بكند . پس او مستحق عوض تعميرات است و زوجه مستحق اجرت المثل ( و اللَّه العالم ) .
سؤال 520
[ تعيين مدّت اجاره به سال شمسى ]
ملك را اجاره مىكند تا دو سال شمسى ، بفرماييد سال شمسى شرعيت دارد يا خير ؟
جواب : بلى ، تعيين مدت اجاره يا بيع نسيه به سال شمسى مانعى ندارد .
سؤال 521
[ فسخ اجاره در صورت تخلّف شرط ( اجارهء زمين زراعى با حقّ آب و فسخ اجاره در صورت قطع يا نقصان آب ) ]
شخصى مزرعه را به صيغه اجاره قبول نمود كه زراعت نمايد از عمرو ، با حقَّ آبران از رود آب [ حق آب از رود آب ظ ] . در صورت قطع آب در بعض مدت يا نقصان آن ، خيار فسخ از براى مستأجر مىباشد ، يا اجاره منفسخ مىشود ، يا تفصيل است ؟ و اسقاط خيارات شده باشد يا نشده باشد فرق مىكند يا نه ؟
عرض ديگر آن كه هر گاه به صيغه مصالحه منافع مزرعه را منتقل نموده باشد ، او هم مثل اجاره است در كمى يا قطع آب ، يا اجاره و مصالحه فرق دارند ؟ و در صورت خيار ، بعد از فسخ آن چه گذشته است اجرت المثل به مستأجر بدهد يا اجرت المسمى ؟
جواب : بسم اللَّه الرحمن الرحيم هر گاه حق آب را بعنوان شرط أخذ كرده باشند ، اجاره منفسخ نمىشود . لكن خيار فسخ ثابت مىشود بر تقديرى كه قطع آب يا نقصان آن ، خارج از متعارف باشد . و هر گاه شرط اسقاط خيارات كرده باشند حتى از اين جهت نيز كه منظور سقوط عموم خيارات باشد حتى