سؤالات مربوط به عاريه
[ فصل هفتم سؤالات مربوط به عاريه ]
سؤال 480
[ عاريهء مشروط به عاريهء ديگر ، شرط مخالف با مقتضاى عقد ، تحوّل عقد به عقد ديگر ، وجوب وفاى به شرط در ضمن عقد جايز ]
هر گاه عاريه بدهد چيزى را به شرط آن كه مستعير نيز به او چيز معينى را عاريه بدهد ، جايز است يا نه ؟
جواب : اظهر جواز است چنانچه محكى از جماعتى است . و شرط مذكور منافى نيست با مقتضاى عقد كه وضع آن بر انتفاع مجانى است . زيرا كه آن چه لازم است ، اين است كه چيزى عوض منفعت نباشد و در صورت مفروضه چنين است . زيرا كه عاريه عوض عاريه شده است . نظير هبه به هبه كه در مقابل هبه است ، نه عين در مقابل عين . پس در ما نحن فيه دو عاريه مجانيه است چنانچه در آنجا دو هبه مجانيه است .
بلى ، اگر بگويد : " عاريه دادم به عوض ده قران " ، باطل است يا بر مىگردد به اجاره ، چنانچه در هبه اگر بگويد : " وهبتك بعوض كذا " بر مىگردد به بيع ، يا باطل است . و دعوى اين كه در عاريه بايد هيچ انتفاعى ملحوظ نباشد از براى معير ، چنانچه بعضى گفتهاند ، ممنوع است .
حاصل اين كه عرفا صدق عاريه مىكند و عمومات شامل است . مثلا اگر بگويد " اين حيوان را عاريه دادم از براى سوار شدن تو ، به شرط اين كه آب و علف آن متوجه باشى " ،