[ فصل ششم ] سؤالات مربوط به مزارعه
سؤال 471
[ شروط صحّت عقد مزارعه ، انعقاد جعاله به جاى مزارعه براى فرار از مجهول بودن زارع و مقدار زمين ]
زيد صاحب مزرعه قرار مىدهد بر وجه كلى ، كه هر كس هر مقدار از اين مزرعه را زراعت كند ، بايد از صافى غله دو عشر به من بدهد . و چند نفر از روى اين قرارداد كلى ، هر كدام مقدار غير معينى زرع كردند با تخم از خودشان ، آيا زكات غله بر كيست ؟ و اين معامله داخل در كدام عنوان است ؟
جواب : معامله مذكوره مزارعه باطله است از جهت جهالت زارع و مقدار زمين . و غله مال صاحب بذر است كه زارع باشد و زكات بر اوست . و صاحب مزرعه مستحق اجرت المثل زمين است .
بلى ، محتمل است صحت آن از باب جعاله ، و نظير اين است : " كل من دخل حمامي فعليه كذا من الفلوس " و " كل من بات في خاني فعليه كل ليلة كذا " و هكذا .
سؤال 472
[ آثار رجوع از اذن ]
ارباب به رعيت اذن مىدهد يا به اذن فحوى ، در ملك ايشان خانه و باغچه بنا مىكنند . بعد از مدتى ميان ايشان نزاع واقع مىشود . ارباب مىگويد : " راضى نيستم در ملك من تصرف كنيد به غسل و وضوء و نماز و غيرها " آيا بايد هدم و قلع كنند ببرند به جاى ديگر ، يا قيمت خانه و باغچه را از ارباب بخواهند ؟