[ فصل چهارم ] سؤالات مربوط به ديون و حجر
سؤال 409
[ تصرّف در تركهء ميّت قبل از اداى دين ]
زيد متوفى شد و مديون بود . وارث او از تركه او اداء دين نكرده ، از آن خانه خريد . آيا وضوء و غسل و نماز او در آن خانه صحيح است يا نه ؟
و اگر طلبكار متعدد باشد ، جايز است از براى بعض آنها تصرف در آن خانه با عدم اطلاع ديگران يا نه ؟
جواب : اگر خانه را به عين همان تركه خريده است ، بيع باطل است و تصرف در آن خانه جايز نيست قبل از اداى دين . و فرق ما بين خودش و ديگرى نيست . چه آن ديگرى بعض طلبكارها باشد يا غير آنها . و اگر آن خانه را به مبلغى معين در ذمه خريده است و از آن تركه ، اداء ما في الذمه كرده است ، پس اگر در حين شراء بانى نبوده است كه از تركه اداء كند قبل از اداء دين ، بيع صحيح است . و لكن آن چه به بايع داده ، مال او نشده و حق دُيّان متعلق است به آن ، و ذمه او مشغول به ثمن است از براى بايع ما دام كه اداء دين نشده ، و اگر از اول بنا داشته است كه ثمن را از عين تركه بدهد قبل از اداى دين بانيا على ترك الأداء ، در صحت آن بيع نيز اشكال است ، اگر چه به ذمه خريده است . و على أي حال ، اداء دين آن ميت بر او واجب است ، از عين تركه يا بدل آن ( و اللَّه العالم ) .