نداشتن ، و مصلحت بودن در فروش و نبودن ، پس اگر اولاد كبار باشند و مدعى عدم خيار باشند ، قول آنها مسموع است ، ما دام كه خلاف آن معلوم نشده است . و اگر صغار باشند و محتمل باشد خيار داشتن ، يا از باب مصلحت صغار ، فروختن محكوم است به صحت تا خلاف آن معلوم شود ( و اللَّه العالم ) .
سؤال 389
[ صلح تمام ما يملك به شخص ديگر ]
صلح جميع ما يملك ، صحيح است يا نه ؟
جواب : ضرر ندارد . مگر آن كه معامله سفهى باشد ، كما لا يبعد في بعض المقامات .
سؤال 390
[ صلح ربوى لزوم قبض در مجلس در صلح صرف ]
ربا در صلح هست يا نه ؟ و صلح در باب صرف ، قبض مجلس لازم دارد يا نه ؟
جواب : اقوى ، جريان ربا است در جميع معاوضات . بلى ، جريان آن در مثل قسمت و فسخ و اقاله و غرامات ، معلوم نيست . اگر چه در لب ، تبادل و تعاوض شده ، چرا كه اينها معاوضه نيستند . و تبادل غير مبادله است . و قبض مجلس در صلح صرف لازم نيست اگر چه احوط است .
سؤال 391
[ صلح خيارى اصل صحت در معاملات ]
هر گاه زيد املاكى را منتقل نمايد به اولاد خود ، به شرط خيار فسخ از براى خود ، بنفسه . إلى مدت سه سال ، و معلوم نباشد كه به عقد واحد بوده يا هر يك به عقدى مستقل بوده ، و ظاهر عبارات آن است كه هر يك به عقدى مستقل بوده ، چرا كه نوشته است در ذيل كه مال المصالحه هر يك ، مقدار پنجاه درم گندم و دو عدد فلوس معينين مىباشد ، در اين صورت هر گاه در مدت خيار ، انتقالى يكى از اولاد را به غيرى بفروشد ، فسخ محسوب است يا نه ؟ و بر فرض فسخ بودن ، اين فسخ سرايت به انتقالى ساير اولاد هم مىكند يا نه ؟
جواب : با عدم معلوميت اين كه بيع لنفسه بوده يا از براى منتقل إليه ، چنانچه مفروض سؤال است ، هر گاه آن بيع در حال صغر منتقل إليه بوده ، يا از جانب او وكيل در بيع بوده ، محكوم به فسخ نمىشود و آن بيع صحيح است از براى منتقل إليه ، چون صادر شده است از ولى يا وكيل او . و هر گاه در حال كبر منتقل إليه بوده ، و از جانب او هم وكيل نبوده ، بعيد نيست حكم به فسخ از جهت ظهور بيع در اصالت و لنفسه بودن و حمل فعل او بر صحت ، پس به مقتضاى لنفسه بودن بيع از جهت ظهور و مقتضاى حمل بر صحت حكم مىشود به اين كه اول