جواب : بسم اللَّه الرحمن الرحيم و له الحمد فعل وصى ، محمول بر صحت است ، خصوصا هر گاه امانت گذاشتن ، محل خطر و تجارت كردن به آن ، متحمل الخسارة باشد . و بنا بر اين ، صغير حقى در ربح تجارت ندارد چون شريك نيست . چنانچه حق مطالبه تنزيل هم ندارد .
و بعد از موت وصى هم ، حقى در ربح تجارت ندارد . چون مال او در ذمه وصى است . غاية الأمر حق دارد در تركه او ، كه بايد طلب او از تركه داده شود . و اختيار ادا ، با وارث است . مىتواند دين او را از غير نقود موجوده بدهد . و بر فرض تعلق حق او به نقود موجوده ، شريك در ربح آن نمىشود . چون تعلق حق ، موجب شركت در مال نيست . و استحقاق با مخارج إلى زمان الكبر و الرشد هم ندارد . مگر آن كه معلوم شود كه وصى به وجهى از وجوه شرعيه ملزمه ، بر خود لازم كرده باشد تحمل مخارج او را إلى حين البلوغ و الرشد مطلقا ( و اللَّه العالم ) .
سؤال 384
[ تفسير وصيّتنامه ]
در خصوص يك طغرا سواد مطابق اصل ، كه در صفحه مقابل مسطور است ، و به غير از آن ، سندى ديگر هم در دست نيست ، از قرار تاريخ آن ، در عام وفات حاج مذكور در شدت مرض موت نوشته و اتفاق افتاده چون كه لا على التعيين است :
أولا ، آن كه معين نيست وصيتنامه است يا صلح نامه ، و بر فرض صلح ، مصالح له معين نيست .
ثانيا ، وجه مصالحه معين نيست . و همچنين شروطاتى مبهم قرار داده : أولا ، به دو دختران بزرگ ، معين نيست چه قدر داده شود . ثانيا ، زوجه دائمى متوفى صاحب جنين است . غير از ربع حقوق آن چيزى فهميده شده أولا ، در عقديه ، يك صد و سى تومان در ورقه مسطور است و حال آن كه مطابق ورقه عقدنامه كه طلبكار است ، يك صد و پنجاه تومان مىخواهد . ثانيا ، در بقيه پانصد تومان ، رخوت خود او را قيمت كرده و حال آن كه رخوتى نيست به غير از جزئى ، و در بقيه شروطات ، به نظر دقيق معين مىشود كه چه اندازه مبهم است . و بر فرض صحت آنها در صورت عمل نكردن به شروطات ، آيا خيار فسخ براى ورثه خواهد بود يا نه ؟
" به صلح شرعى منتقل نمود حاجى سيد محمود تاجر كاشانى ، تمام ما يملك خود را از منقول و غير منقول ، از نقد و جنس و ملك ، سواى خانه هاى متعدده مفصله در ذيل ، و اثاث البيت هر خانه كه به عقد جداگانه هر يك انتقالى يافته از قرار تفصيل آتى ، ولى اموال بتمامها ،