ملبوس او با زوج است ، و اعيان مصالح عنها از جمله فوائد حاصله براى او است در سال وقوع عقد نكاح ، آيا خمس تعلق مىگيرد به اعيان مصالح عنها كه عبارت از عمارت و باغ و ملك و مواشى موجوده بوده باشد يا خير ؟ جواب هر دو مسأله را به طور كافى و واضح مرقوم فرمائيد . ( ادام اللَّه ظلكم ) جواب : بسم اللَّه الرحمن الرحيم .
تمام اعيان مصالح عنها مال زوجه است . و دخلى به صداق ندارد تا به طلاق قبل الدخول ، نصف آن برگردد به زوج :
أولا به جهت اين كه ظاهر عبارت اين است كه مال المصالحه سه تومان بر ذمه زوجه بوده ، نه سه تومان از صداق ، غاية الأمر اين كه سه تومان از صداق را بعوض آن محسوب داشته ، نه اين كه سه تومان از صداق نفس مال المصالحه بوده باشد .
و ثانيا بر فرض اين كه سه تومان از صداق نفس مال المصالحه باشد ، محمول بر حصه خودش است ، و نصف زوج از بقيه ما في الذمهاش ساقط مىشود .
و ثالثا بر تقديرى كه مال المصالحه ، سه تومان مشاع باشد ، تصرف زوجه صحيح و لازم است . غاية الأمر بايد عوض نصف آن چه تصرف كرده است ، بدهد ، با نصف باقى مانده در صورت طلاق قبل الدخول ، در اين بر تقديرى كه اعيان مصالح عنها مثل نماء مهر باشد ، نماء حاصل بعد از مهر كردن ، مال زوجه است و تنصيف نمىشود .
پس على اى حال ، آن اعيان مال زوجه است و به طلاق قبل الدخول ، تنصيف نمىشود . بلى اينها در صورتى است كه آن پولى كه جزء مصالح عنها است ، از جنس سه تومان نباشد ، به اين كه سه تومان نقره و آن پول طلا ، يا بر كسى به او اگر از يك جنس باشد ، كمتر از سه تومان باشد . و إلا از جهت حصول ربا مشكل مىشود .
و اما مسأله دويم ، پس زوجه بايد خمس آن اعيان را بدهد . چون مناط ، حصول فائده است ، نه اكتساب . ( و اللَّه العالم )
سؤال 369
[ صلح مشروط ضمانت اجراى شرط ضمن عقد ]
در ضمن مصالحه كه به اولادش ملكى را منتقل نموده به مصالحه محاباتيه ، شرطى نموده كه بعد از فوت ، آن اولاد عمل نمايند در مدت مزبوره معينه ، ولى مىخواهد