وجه قسمت آن دو نفر را بعد از آن ، قرض برداشته ، حال آن دو نفر مىگويند : ما هم از ملك جديد شريك هستيم . آيا آن دو نفر ، شريك ملك جديد هستند يا آن كه مستحق وجه قسمت خودشان هستند ؟ حكم اللَّه را مرقوم داريد .
جواب : هر گاه آن دو نفر ديگر ، صغير بودهاند و او قيم شرعى بر آنها بوده يا كبير بودهاند و او وكيل آنها بوده است در انتقال و نقل منافع ، يا اجازه كنند تصرفات او را در نقل و انتقال آن منافع ، و شراء آن ملك هم به عين عوض يا عين آن منافع بوده است ، شريك مىباشند .
بلكه اگر به ذمه بود و لكن بانى بوده است كه ثمن را از عين يا عوض منافع بدهد ، نيز بعيد نيست شركت آنها بعد از اجازه آن شراء ، و اگر نه چنين باشد ، مختص به خود او است و ضامن حصه آنها است از قيمت منافع يا از عوض آنها ، و همچنين اگر قيم بر آنها باشد و مصلحت آن ها در فرض برداشتن باشد يا وكيل از آنها باشد ، بر قرض بلوغ آنها ، در قرض برداشتن كه در اين صورت نيز مختص به خود او است و آن چه قرض برداشته به آنها مىدهد ( و اللَّه العالم ) .
سؤال 290
[ مجهول المالك ]
بسم اللَّه الرحمن الرحيم ما تجار در باب مسأله قند و شكر به قسمى گرفتار شده ايم كه خيلى مشكل است و كسى چندان عقب آن نمىرود . و آن اين است كه از بمبئى كه قند و شكر ارسال مىدارند به جهت هر كس ، تجار و عاملين بوشهر رسيدگى نمىكنند كه مال هر كس را ، از روى تميز ، از گمرك تحويل بگيرند و براى خود شخص بفرستند . مثلا در جهازى كه هزار ظرف قند در آن مىباشد ، مثلا هر صد ظرفى مال يك نفر مىباشد . وقتى كه جهاز وارد شد ، لا على التعيين هر صد ظرفى را به جهت يك نفر برمىدارند و ارسال مىدارند . و يقين است كه شخص ، مال خودش به دستش نمىآيد .
و مطلب ديگر آن كه بسا هست كه از وزن خودش زياد مىآيد ، مثلا صد ظرفى كه مال يك نفر است و از بمبئى فرستادهاند بايد هزار من باشد هزار و ده من در مىآيد ، طريقه تخليص چيست ؟
جواب : هر گاه ممكن است استعلام حال ، واجب است استعلام و تفتيش به قدر امكان ، از