باز همچنين دربارهء آزمايش پرارزش و مشكلات بزرگ آنها ، نازل شده است :
« وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ ؛
بعضى از مردم جان خود را به خشنودى خدا مىفروشند و خدا نسبت به بندگانش مهربان است . » « 1 »
و نيز فرموده است : « خداوند از مؤمنان ، جانها و اموالشان را مىخرد كه در عوض ، بهشت را به آنان عطا كند ؛ آنها در راه خدا مىجنگند ، مىكشند و كشته مىشوند . و عدهاى است حق و مسلّم كه در تورات ، انجيل و قرآن آمده است ، و چه كسى بهتر از خداوند وفا مىكند ؟
بنابراين از اين معامله كه كردهايد [ جان و مال را داده و بهشت گرفتهايد ] خويشتن را بشارت دهيد ، اين فوز و پيروزى و رستگارى بزرگى است ، [ اين مؤمنان داراى اين صفات هستند : ] توبهكننده ، عابد ، ستايشگر پروردگار ، سياح ، ركوعكننده و ساجدند ، امر به معروف مىكنند و نهى از منكر ، حافظ حدود الهى هستند . و به مؤمنانى كه اموال
هامش
- بود كه آنها تفاخر مىكردند ، طلحه مىگفت : « من صاحب كعبهام ، كليدش در دست من ، و پردهدارى آن به عهدهء من است » عباس مىگفت : « سقايت و وظيفهء آب رساندن به حاجيان را من عهده دارم » و على عليه السّلام فرمود : « من نمىدانم شما چه مىگوئيد ، من شش ماه پيش از همه با پيامبر نماز خواندهام و من مرد جهاد هستم » ، خداوند آيهء بالا را نازل فرمود . اين مطلبى است كه واحدى در معنى آيه در كتاب اسباب النزول نقل كرده است ، او اين معنى را از حسن بصرى ، شعبى و قرطبى نقل نموده است و از ابن سيرين و ( مره ) همدانى آورده است كه على به عباس فرمود : چرا مهاجرت نمىكنى كه به پيامبر ملحق شوى ؟ عباس در پاسخ گفت ، مگر من عمل برترى از هجرت به عهده ندارم ؟ مگر من حاجيان خانهء خدا را آب نمىدهم ؟ و مگر تعمير و آبادانى مسجد الحرام را عهدهدار نيستم ؟ در اين مورد آيهء بالا نازل شد .
( 1 ) - بقره ، آيهء 207 . حاكم در صفحهء 4 ، جزء سوم مستدرك از ابن عباس آورده است كه : على جان خويش را به معرض فروش درآورد و لباس پيامبر صلّى اللّه عليه و سلّم را به تن پوشيد . حاكم تصريح به صحت اين حديث مىكند ، حتى طبق آنچه بخارى و مسلم در صحت حديث شرط مىدانند ، گرچه خودشان آن را نقل نكردهاند و ذهبى در كتاب تلخيص مستدرك به صحت آن اعتراف نموده است .
حاكم در همان صفحهء مستدرك از على بن الحسين عليه السّلام نقل كرده است : نخستين كسى كه جان خويش را به خاطر رضاى خدا در معرض فروش قرار داد ، على بن ابيطالب بود كه در رختخواب پيامبر خوابيد ، سپس اشعارى را دربارهء على نقل مىكند كه اولش اين است :وقيت بنفسى خير من وطىء الحصا * و من طاف بالبيت العتيق و بالحجر« با جان خود ، بهترين كسى كه روى زمين قدم گذارده و بهترين كسى كه كعبه را طواف كرده و حجر را لمس نموده حفظ كردم . »