ابو ذر غفارى ، همواره مىگفت : « دوستم رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله به من وصيت كرده است كه بشنوم و اطاعت كنم ، گرچه بردهء دست و پا بريدهاى باشد . » « 1 »
سلمهء جعفى عرض كرد : اى پيامبر خدا ، اگر رؤسايى بر ما حاكم شدند كه حق خود را مطالبه مىكنند ، و حق ما را نمىدهند چه دستور مىفرمايى ؟
فرمود : « بشنويد و اطاعت كنيد كه آنها بار خود را به دوش مىكشند ، و شما بار خود را . » « 2 »
و طبق حديثى كه حذيفة بن يمان نقل نموده ، پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرموده است : « پس از من ، پيشوايان و زمامدارانى مىآيند كه با هدايت من هدايت نشدهاند ، و به سنت من عمل نمىنمايند ، افرادى اطراف آنها جمع خواهند شد كه قلبهايشان قلب شيطان است ، ولى در قيافه انسانند . »
حذيفه مىگويد : پرسيدم : اگر آن زمان را درك كردم ، چه كنم ؟
فرمود : « بشنو و اطاعت كن ، گرچه تو را شلاق بزند و اموالت را بگيرد ، از او بشنو و اطاعت كن . » « 3 »
و مانند اين حديث كه ام سلمه از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نقل نموده است : « بعد از من ، اميرانى بر شما حكومت مىكنند كه اعمالى را از آنها شايسته مىبينيد و اعمالى را ناشايسته . پس كسى كه اعمال ناشايستهء آنها را بشناسد ( و آماده باشد كه در موقع مقتضى ، وظيفهء نهى از منكر را انجام دهد ) ، از عقوبت الهى پاك خواهد بود ، و كسى كه توانايى بر انكار داشته باشد و به انكار برخيزد سالم مىماند . » « 4 »
پرسيدند : آيا با آنها به مبارزه و نبرد برنخيزيم ؟
پاسخ فرمود : « مادامى كه نماز مىخوانند ، نه » [ تفسير اين احاديث همان است كه در
هامش
( 1 ) - آنطور كه مسلم در جزء دوم صحيح آورده است و اين از احاديث مستفيض مىباشد .
( 2 ) - آنطور كه مسلم و ديگران نقل كردهاند .
( 3 ) - آنطور كه مسلم در جزء دوم صحيح خود در صفحهء 120 و ساير نويسندگان سنن آوردهاند .
( 4 ) - مسلم در صحيح ، صفحهء 122 ، جزء دوم آن را آورده و منظور از اين جملهء « فمن عرف برىء » اين است : هركس منكر را بشناسد و بر او مشتبه نشود ، راه كنارهگيرى از گناه و كيفر آن را يافته ، مىتواند آن منكر را با دست يا زبان تغيير دهد و اگر عاجز شد ، با قلبش آن را بد بشمارد .