است . كسى كه خوب توجه كند و موارد آن را ملاحظه نمايد تواتر اين حديث از طرق پرارزش آنها به روشنى براى او ثابت مىگردد .
[ 8 - تواتر نص غدير از طريق اهل سنت . ]
8 - بلكه ترديدى نيست كه طبق ناموس طبيعت از طريق اهل سنت نيز اين حديث متواتر است .
آرى ، طبق ناموسى طبيعى - چنانكه گفتيم - « تبديلى در خلقت و آفرينش خدا نيست .
دين استوار است ، اما بيشتر مردم نمىدانند . »
نويسندهء فتاوى الحامدية - با آن سرسختىاش - در رسالهء مختصرش كه الصلوات الفاخرة فى الاحاديث المتواترة ناميده شده است ، به تواتر اين حديث تصريح كرده است . سيوطى و امثال او از حفاظ نيز به آن تصريح نمودهاند .
محمّد بن جرير طبرى نويسندهء تفسير و تاريخ مشهور ، احمد بن محمّد بن سعيد بن عقده و محمّد بن احمد بن عثمان ذهبى طرق اين حديث را جمع كردهاند و هركدام در اين باره كتابى جداگانه تهيه كردهاند .
ابن جرير در كتاب خود آن را از هفتاد و پنج طريق و ابن عقده « 1 » در كتابش آن را از صد و پنج طريق نقل كردهاند ، و ذهبى - با آن لجاجتش - تمام طرق آن را تصحيح نموده است . « 2 »
باب شانزدهم از كتاب غاية المرام ، هشتاد و نه حديث از طرق اهل سنت در نص غدير نقل شده است . و بايد توجه داشت كه اين حديث در اين كتاب ، از ترمذى ، نسائى ، طبرانى ، بزّار ، ابى يعلى و عدهء ديگرى كه آن را نقل نمودهاند ، نقل نشده است .
سيوطى اين حديث را در كتابش تاريخ الخلفاء در شرححال على عليه السّلام از ترمذى نقل كرده ، سپس گفته است : احمد آن را از على عليه السّلام ، و از ابو ايوب انصارى ، و از زيد بن ارقم ،
هامش
( 1 ) - نويسندهء غاية المرام در اواخر باب 16 ، صفحهء 89 تصريح كرده كه ابن جرير حديث غدير را از 95 طريق در كتاب مخصوص نقل نموده و آن كتاب را الولاية ناميده است . و ابن عقده آن را از 105 طريق در كتاب مشخصى آورده ، و امام احمد بن محمّد بن صديق مغربى تصريح كرده است كه ذهبى و ابن عقده هركدام براى اين حديث يك كتاب نوشتهاند ، به خطبهء كتاب وى الفتح الملك العلى بصحة حديث باب مدينة العلم على مراجعه كنيد .
( 2 ) - ابن حجر در فصل 5 ، باب اول كتاب صواعق به آن تصريح كرده است .