شما تمام نمودم و راضى شدم كه اسلام دين شما باشد . » « 1 »
بهبه ، اين از فضل خداوند است كه به هركس بخواهد ، مىدهد .
كسى كه به اين آيات نظر نمايد ، در برابر اين عنايات خداوند ، خضوع خواهد كرد .
[ 3 - عنايت رسول خدا به آن ؛ ]
3 - هنگامى كه عنايت خداوند اينگونه باشد ، پس هيچ بعيد نيست كه عنايت پيامبرش اينچنين باشد ؛ زيرا همينكه اجلش نزديك گرديد و خبر رحلتش به او داده شد ، با فرمان خداوند تصميم گرفت كه در حج اكبر در برابر همه ، نداى ولايت على عليه السّلام را سر دهد !
نه به نص يوم الدار ، در روز انذار در مكّه ، اكتفا فرمود و نه به نصوص متوالى و پى در پى ديگر ، كه بعضى از آنها را شنيدى . لذا پيش از رسيدن موسم حج ، به مردم اعلام فرمود كه در اين سال حج خواهد كرد ، و آن حجة الوداع خواهد بود . مردم از همه جا ، از هر كوه و دره به سوى او آمدند . آن حضرت با صدها هزار نفر يا بيشتر از مدينه خارج شد . « 2 » پس آنگاه كه در عرفات قرار گرفت و مردم در آن موقف گرد آمدند ، ندا داد : « علىّ منّى و أنا من علىّ و لا يؤدّى عنّى إلّا أنا أو علىّ ؛ على از من است و من از على ، از طرف من ( هيچ مطلبى را ) غير از من يا على ابلاغ نمىكند . » « 3 »
و آن هنگام كه قافله و جمعيت آن حضرت ، بازگشت و به وادى خم رسيدند ، و روح الامين بر او نازل گشت و آيهء تبليغ را از ناحيهء ربّ العالمين آورد ، آن حضرت فرود آمد ، بار را انداخت تا عقب ماندگان رسيدند و پيش افتادگان باز گرديدند . پس آنگاه كه
هامش
( 1 ) - اخبار صحيح از ناحيهء عترت در مورد آنچه گفتيم ، بهطور تواتر رسيده و ترديدى در آن نيست ، گرچه بخارى نقل نموده كه اين آيه در روز عرفه نازل شده است . اما « أهل البيت أدرى بما فى البيت ؛ اهل خانه از آنچه در خانه است ، آگاهترند » .
( 2 ) - احمد زينى دحلان در كتاب خود السيرة النبوية در باب حجة الوداع مىنويسد :
پيامبر صلّى اللّه عليه و سلم از مدينه با نود هزار نفر ، و گفته شده با 124 هزار نفر خارج شد . بيش از اين تعداد نيز گفته شده است . وى اضافه مىكند : اين تعدادى است كه از مدينه همراه وى خارج شدند ، اما آن عدهاى كه با وى حج نمودند ، بيش از اين تعدادند . از اينجا روشن مىشود كه تعداد نفرات همراه وى بيش از صد هزار بوده و همه شاهد حديث غدير بودهاند .
( 3 ) - اين حديث 15 است كه در نامهء 48 آورديم و در اصل كتاب و حاشيهء آن سخنى گفتهايم كه بحثكنندگان سزاوار است از آن آگاه گردند .