خواهيد گفت ؟
گفتند : گواهى مىدهيم كه تبليغ رسالت فرمودى ، جهاد كردى و نصيحت كردى ، خداوند جزاى خير به تو دهد .
پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : مگرنه اين است كه شما شهادت مىدهيد « لا إله إلّا اللّه و أنّ محمّدا عبده و رسوله » و شهادت مىدهيد بر اينكه بهشت ، آتش ، مرگ و زندگى بعد از مرگ ، حق است ؟ و قيامت بدون ترديد خواهد آمد ؟ و خداوند مردگان را در قبر زنده مىكند ؟
گفتند : بلى به آن گواهى مىدهيم . « 1 »
[ در اين هنگام ] پيامبر صلّى اللّه عليه و آله عرض كرد : خداوندا گواه باش . سپس فرمود : اى مردم ، خداوند مولاى من است و من مولاى مؤمنانم و از خودشان بر آنها اولى هستم . « 2 » « فمن كنت مولاه فهذا مولاه - يعنى عليّا - أللّهمّ وال من والاه و عاد من عاداه ؛ پس ، هركس من مولاى اويم ، اين ، يعنى على مولاى اوست ، خداوندا ، دوست بدار كسى كه او را دوست مىدارد و دشمن دار كسى كه با او دشمنى مىكند . »
آنگاه فرمود : « اى مردم ، من پيش از شما مىروم ، و شما كنار حوض كوثر بر من وارد خواهيد شد ؛ حوضى كه طول آن بيش از فاصلهء بين بصرى [ يكى از شهرهاى شام ] و صنعا است . در كنار اين حوض ، به تعداد ستارگان ظرفهايى از نقره وجود دارد .
هامش
- پيامبر صلّى اللّه عليه و سلم فرمود : آيهء «وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ؛ آنها را در محشر نگاه داريد كه بايد مورد بازرسى قرار گيرند » .
تفسير آن چنين است : آنها را نگاه داريد كه در مورد ولايت على بازپرسى مىشوند . امام واحدى نيز گفته است : از آنها دربارهء ولايت على و اهل بيت عليهم السّلام پرسيده مىشود . بنابراين منظور پيامبر از عبارت « انّكم مسئولون » تهديد مخالفان ولايت و وصايت آن حضرت بوده است .
( 1 ) - در اين خطبه بيانديش . هركس در آن تدبر كند و حق انديشه و تأمل را ادا نمايد ، مىفهمد كه هدف آن بيان اين مطلب است كه ولايت على عليه السّلام از اصول دين است ، چنانكه شيعه مىگويد ؛ زيرا نخست آن حضرت پرسيده است : مگر شما شهادت به لا إله الا اللّه و محمّدا عبده و رسوله نمىدهيد ؟ سپس ادامه داده است : تا از آنان ، اعتقاد به قيامت و زنده شدن مردگان را اعتراف بگيرد و آنگاه مسئلهء ولايت را مطرح كرده تا اعلام كند كه اين در حدّ و همرديف امورى است كه ذكر شده بايد به آن اقرار نماييد . و اين براى هركسى كه با اسلوب كلام آشنا باشد و منظور سخن را بداند ، آشكار است .
( 2 ) - سخن پيامبر صلّى اللّه عليه و سلم كه فرمود : « و أنا أولى » قرينهء لفظى است بر اينكه منظور از مولا ، اولى به تصرف است .
بنابراين معنى سخن چنين مىشود : خداوند نسبت به من از خودم اولى است و من نسبت به مؤمنان از خودشان اولى هستم . پس آن كس كه من از خودش بر او اولى هستم ، على عليه السّلام بر او اولى است .