مفرد است . و در اينجا آوردن جمع براى مفرد ، براى احترام و تعظيم كسانى است كه به اراجيف او گوش ندادند و به او اعتنايى نكردند ؛ زيرا ابو سفيان ده شتر به او داده بود تا مسلمانان را سست و مرعوب سازد و آنها را از مشركان بترساند و او نيز چنين كرد . آنچه به مسلمانان گفته بود اين بود : « مردم در برابر شما آماده شدهاند از آنها بترسيد » . بيشتر مسلمانان به سبب اين گفته از خروج به سوى سپاه ابو سفيان كراهت داشتند ، اما پيامبر صلّى اللّه عليه و آله با هفتاد سوار حركت كردند و سالم باز گرديدند .
آيه دربارهء آن هفتاد نفرى كه با پيامبر رفته بودند نازل گرديد . دربارهء همانها كه به اراجيف نعيم بن مسعود گوش ندادند .
در اطلاق لفظ « الناس » بر مفرد نكتهاى شريف در اينجاست ؛ زيرا ثنا و مدح هفتاد نفرى كه با پيامبر خارج شدند با آوردن جمع ، بليغتر و رساتر است از اينكه بگويد :
« ألّذين قال لهم الرّجل ، انّ النّاس قد جمعوا لكم ؛ كسانى كه مردى به آنها گفت : مردم در برابر شما آماده شدهاند » ، و اين بر كسى مخفى نيست .
اين آيه در كتاب خدا ، سنت پيامبر و كلام عرب نظاير فراوان دارد ؛ از جمله آنكه خداوند مىفرمايد :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ هَمَّ قَوْمٌ أَنْ يَبْسُطُوا إِلَيْكُمْ أَيْدِيَهُمْ فَكَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ ؛
اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، نعمت خداى بر خود را به ياد آوريد ، در آن زمان كه قومى تصميم گرفتند بر شما دست يابند ، اما خداوند دست آنها را از شما كوتاه كرد . » « 1 »
درحالىكه قومى كه تصميم گرفته بود بر مسلمانان دست يابد ، فقط يك نفر از بنى محارب به نام غورث بود ، و گفته شده كه او عمرو بن جحاش از طايفهء بنى نضير بوده است ، او بود كه شمشير كشيد و آن را به حركت درآورد و خواست بر رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فرود آورد و خداوند مانع آن گرديد .
اين واقعه را محدثان ، اهل اخبار و مفسران نقل كردهاند . و ابن هشام در جريان جنگ ذات الرقاع ، در جزء سوم سيره ، آن را آورده است . خداوند كلمهء « قوم » را - كه براى
هامش
( 1 ) - مائده ، آيهء 11 .