56 - عثمان بن عمير ابو يقظان ثقفى ، اهل كوفه و بجلى است .
او را « عثمان بن ابى زرعه » ، « عثمان بن قيس » و « عثمان بن ابى حميد » نيز مىگويند .
ابو احمد زبيرى گفته است : او مؤمن و معتقد به رجعت بوده است .
احمد بن حنبل مىگويد : ابو اليقظان ، در نهضت ابراهيم بن عبد اللّه بن حسن شركت داشته است . ابن عدى مىگويد : مذهبش مقبول نيست ؛ وى به رجعت ايمان داشته ، ولى موثقان با اينكه او ضعيف است ، از او حديث نقل نمودهاند .
من مىگويم : آنها هرگاه مىخواستند كه بر يك محدث شيعه عيب بگيرند و از قدر و منزلتش بكاهند ، قول و اعتقاد به رجعت را به وى نسبت مىدادند . بر همين اساس ، عثمان بن عمير را ضعيف شمردهاند ، تا آنجا كه ابن معين گفته است : گفتهء او ارزش ندارد .
اما با تمام آنچه به او نسبت دادهاند ، افرادى همچون اعمش ، سفيان ، شعبه ، شريك و امثال آنها ، از اين طبقه ، از او حديث فراگرفتهاند .
ابو داود ، ترمذى و غير از اين دو ، احاديث او را نقل كرده و به آن استدلال مىكنند .
احاديثى را كه او از انس و ديگران نقل نموده است مىتوانيد ببينيد .
آنچه گفته شد ، ذهبى ، در ميزان الاعتدال ، نقل نموده است و در كنار نامش ، رمز « د . ت . ق » قرار داده است تا اشاره كند به اينكه اين افراد از نويسندگان سنن ، احاديث او را نقل نمودهاند .
* * *
57 - عدى بن ثابت كوفى
ابن معين مىگويد : شيعه است و در شيعهگرى ، سخت افراط كرده است .
دار قطنى مىگويد : رافضى است و در آن ، سخت غلو مىكند . و موثق است .
جوزجانى گفته است : از راه راست [ راهى كه اهل سنت مىروند ] منحرف است .
مسعودى مىگويد : كسى را جز عدى بن ثابت نديديم كه در گفتار ، صريحتر و عقيدهمندتر به قول و معتقدات شيعه باشد .
ذهبى ، در ميزان الاعتدال ، وى را ياد كرده ، گفته است :
او عالم شيعه ، راستگوى آنان ، قاضى و امام مسجدشان مىباشد و اگر تمام شيعيان