55 - عبيد اللّه بن موسى عبسى كوفى ، استاد بخارى در كتاب صحيح
ابن قتيبه در كتاب معارف « 1 » او را از اصحاب حديث به شمار آورده و به شيعه بودن او تصريح كرده است . در باب « الفرق » ، از كتاب معارف « 2 » نيز كه عدهاى از رجال شيعه را ذكر نموده وى را از آنان به شمار آورده است .
ابن سعد در جزء ششم طبقات « 3 » شرححال وى را ذكر كرده و به تشيع او تصريح نموده و گفته است :
او احاديثى راجع به تشيع و صحت اين مذهب نقل كرده است و به همين دليل از نظر عدهء زيادى از مردم ، ضعيف ، و احاديثش مورد قبول آنها نيست . وى اضافه كرده است : او به قرآن سخت علاقمند بود و همواره آن را تلاوت مىكرد و از آن بهره مىگرفت .
ابن اثير در كتاب كامل خود ، جزء ششم ، صفحهء 139 ، وفات او را اواخر سال 213 به شمار آورده ، گفته است :
عبيد اللّه بن موسى عبسى مردى فقيه و شيعه بود . او از اساتيد و مشايخ بخارى در صحيح است .
ذهبى در كتاب ميزان الاعتدال از او نام برده ، گفته است :
عبيد اللّه بن موسى كوفى ، استاد بخارى ، ذاتا مردى موثق و قابل اعتماد ، ولى شيعه است و منحرف ( از طريق اهل تسنن ) . ابو حاتم و ابن معين او را توثيق نمودهاند . وى اضافه مىكند :
ابو حاتم گفته است : ابو نعيم از او متقنتر است و عبيد اللّه مطمئنتر از آنها نسبت به اسرائيل است [ زيرا اسرائيل نزد عبيد اللّه مىآمد و از او قرآن فرامىگرفت ] .
و احمد بن عبد اللّه عجلى مىگويد : عبيد اللّه بن موسى ، عالم به قرآن و يكى از آگاهان بسيار به قرآن بود . هيچگاه نديدم سرش را بلند كند و هرگز ديده نشد كه بخندد .
ابو داود مىگويد : عبيد اللّه عبسى شيعهء منحرفى [ از عقيدهء اهل سنت ] بود .
هامش
( 1 ) - صفحات 177 و 206 .
( 2 ) - همان .
( 3 ) - صفحهء 279 .