مشعر بر ردّ اين قول است .
در كتاب خلاف در مخالفت با قول مشهور ، ادّعاى اجماع شده جز عطاء كه مخالفت نكرده است ، و نيز گواه ديگر در ردّ قول مشهور وجوب دادن يك دهم است در چيزى كه هزينه تهيّه آن كمتر و دادن يك بيستم است در آنچه هزينه آن بيشتر است ؛ و بنابر اصحّ مشهور ميان اصحاب ما زكات در غير از چيزهايى كه ذكر شد و آنچه فاقد قيود و شروط مذكور است واجب نيست ، زيرا در روايات صحيح مستفيض وجوب زكات به همان اجناس نه گانه منحصر شده و در اخبار معتبر گمان تعلّق زكات در اجناسى غير از آنها بطور صريح نفى شده است .
گفته شده است بنابر ظاهر برخى از اخبار « 1 » زكات در غلّات و چهارپايان سه گانهء متعلق به كودك و مجنون واجب است ، ليكن اين ظاهر بايد تأويل شود ؛ زيرا حكمى متوجّه كودك و مجنون نيست . در كتاب خلاف بنابر آيه :
وَ آتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصادِهِ
« 2 » واجب شمرده شده كه در روز درو كردن غلّه و بريدن خرما با دادن دستههاى علف و مشت پر از محصول به مستحقّان اداى حقّ شود ، ليكن اين امر حمل بر استحباب شده زيرا ابى جعفر امام باقر ( ع ) فرموده است : « همانا اين از صدقه است . » « 3 » در روايتى آمده است كه آن از زكات نيست « آيا نمىبينى خداوند فرموده است :
وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ *
. » « 4 » سيّد مرتضى گفته است : در سخن آن حضرت نكته لطيفى است ، زيرا نهى از اسراف تنها در چيزهايى است كه مقدار آن معيّن نيست و مقدار زكات مشخّص است . » « 5 » در روايت ديگرى است : « در زراعت دو حقّ است ، يك حقّ كه مطابق آن از تو اخذ مىشود ، و حقّى كه بايد آن را ادا كنى . امّا حقّى كه از تو اخذ مىشود يك دهم
هامش
( 1 ) كافى ، ج 3 ، ص 542 .
( 2 ) انعام / 141 : . . . و حق او را در روز درو بپردازيد .
( 3 ) كافى ، ج 3 ، ص 565 ، باب الحصاد و الجداد .
( 4 ) اعراف / 31 : و زيادهروى نكنيد كه خداوند متجاوزان از حدّ را دوست نمىدارد .
( 5 ) الانتصار ، ص 43 .