فطريّهاش را ادا كند . برخى گفتهاند : فطريّه منحصر به غلّات چهارگانهاى است كه زكات به آنها تعلّق مىگيرد ، و بعضى بر غلّات مذكور برنج و شير را اضافه كردهاند . در اين كه مىتوان بهاى فطريّه را پرداخت ميان فقيهان اختلافى نيست ، مقدار فطريّه بنا به اجماع و روايات صحيح مستفيض يك صاع است .
مطلب سوّم : خمس
( 1 ) خمس در غنايم واجب مىشود و غنايم عبارت از فوايدى است كه در موارد زير به دست مىآيد :
1 - از جمله آنها اموالى است كه از كافران حربى عايد مىشود ، چه كم باشد چه زياد ، و قول شيخ مفيد كه آن را مشروط به رسيدن آن به حدّ بيست دينار دانسته قول نادرى است . اموال بغات ، يعنى كسانى كه بر ضدّ حاكم شرعى قيام كنند طبق رأى اكثر فقيهان در حكم اموال كافران حربى است ، و در آنچه سرقت و يا بطور غافلگيرانه اخذ مىشود دو قول است ، و نيز گفتهاند : اگر گروهى بدون اجازهء امام بجنگند طبق روايت موجود همهء غنايمى را كه به دست آوردهاند از آن امام است « 16 » ؛ ليكن در اين روايت ضعفى است و روايت معارض آن اقوى است .
2 - همه معادن حتّى نمك ، كبريت از جملهء غنايماند ، و در معدن بودن امثال گل ارمنى ، گل سرشوى ، سنگ آسيا ، گچ و نوره اشكال است ، زيرا نصّ خاصّى در بارهء آنها وجود ندارد ، و در اطلاق نام معدن بر آنها ترديد است . در معدن شرط است كه بهاى آن به بيست دينار برسد و اين بنا به اصحّ اقوال است كه مستند به خبر صحيح مىباشد . « 17 » 3 - گنج نيز از غنايم است به شرط آن كه در زمينى كه متعلّق به ديگرى است و او از آن آگاه باشد ، پيدا نشود ، زيرا در اين صورت لقطه ( چيز يافت شده ) به شمار مىآيد و
هامش
( 16 ) كافى ، ج 5 ، ص 43 ؛ تهذيب ، ج 1 ، ص 388 .
( 17 ) تهذيب ، ج 1 ، ص 389 و حديث مذكور را روايت معارضى است كه در ص 384 و 381 آن را ذكر كرده است .