آبيارى شده زكات آن يك دهم محصول است و در غير اين صورت يك بيستم خواهد بود ؛ و اين حكم بنابر اجماع همهء علما و اخبار صحيح فراوانى است كه در دست است .
ضابطه در مورد تعيين نوع آب اين است كه جريان دادن آب بر روى زمين منوط به استفاده از آلات و ادواتى نظير چرخ و دولاب نباشد ، و چنانچه آبيارى زمين بطور تساوى به هر دو صورت انجام گرفته باشد زكات آن معادل سه چهلم محصول خواهد بود ؛ و اگر بطور تساوى آبيارى نشده است بايد بنا را بر اغلب گذاشت . صاع تقريبا يك بيستم از من تبريز زيادتر است .
بنابر نصّ و اجماع زكات هر اسب خوب و نجيب دو دينار ، و در هر برزون يك دينار است .
مطلب دوّم : زكات فطره
( 1 ) زكات فطره بر بالغ ، عاقل و آزادى كه درآمدش براى اداى آن و هزينههاى وى كافى باشد واجب است . ضابطه اين امر بنابر مشهور اين است كه شخص هزينه سال خود و عائلهاش را دارا باشد . در كتاب خلاف آمده كه مالك نصاب اين زكات و يا بهاى آن باشد ، و گفته شده كه بخصوص مالك عين آن باشد ، و نيز گفته شده است اين زكات بر كسى واجب است كه از قوت روزانهاش يك صاع زيادتر داشته باشد .
در خبر صحيح از ابى عبد اللّه ( ع ) آمده است : از آن حضرت در باره مردى كه زكات مىگرفت و پرسش شد كه آيا زكات فطره بر او واجب است فرمود : « نه » « 10 » در حديث ديگرى است : « كسى كه چيزى نمىيابد كه آن را صدقه دهد بر او تكليفى نيست . » در حديث موثّق از آن حضرت نقل شده كه فرموده است : « كسى كه از فطريّه جز مقدارى كه به اندازه خود او به تنهايى است ، در اختيار ندارد مىتواند آن را به يكى از افراد عائلهاش بدهد و او به حساب فطريهاش به ديگرى تحويل دهد ، و ميان خود دست
هامش
( 10 ) تهذيب ، ج 1 ، ص 369 ؛ استبصار ، ج 2 ، ص 40 ؛ حديث ديگر در تهذيب ، ج 1 ، ص 370 و استبصار ، ج 2 ، ص 42 ، شماره 13 است .