يكى از آنها در تهران هست ( همان مجموعهء كوپرولو 1589 ورق 311 و ما بعد ) و ديگرى بعد ازين عكس گرفته خواهد شد . ( مجموعهء اياصوفيه 48119 از ورق 131 ) . ولى اين رساله از طوسى نيست و عبارتى در مقدمهء آن بوده است كه از نسخهء مورد استفادهء شما ساقط شده بود كه در آن اسم نويسنده آمده است . حديث را نويسنده از قول خواجه نصير الدين نقل كرده و كتاب خود را باستناد آن حديث نوشته است :
« از مقالات خواجهء جهان استاد البشر نصير الملة و الدين در ذكر فضيلت امير المؤمنين على بن ابى طالب عليه السلام عن محمد بن يعقوب . . .
پس بنابراين مقدمه و قياس بر اين اصل چنين گويد مؤلف اين كلمات و محرر اين آيات محمد بن ناصر الحمزه ( كذا ) العلوى الرازى بىهيچ شكى از اولينان بهترين همهء خلايق پيغمبران بودند . . . » « 1 »
شايد سر كار عالى با وسائل كه در دسترس داريد اين علوى رازى را بتوانيد بيابيد .
من اينجا دسترس به مآخذ و منابع لازم ندارم .
در مقدمه راجع به ترجمهء زبدة الحقايق بحث فرمودهايد كه نسخهء آن را نديدهايد . آنچه من به ياد دارم و گمان مىكنم در نسخههاى تركيه ديدهام دو نوع زبدة الحقايق فارسى هست كه يكى همان تمهيدات است كه به اين اسم ناميدهاند و ديگرى فارسى آن زبدة الحقايق عربيست .
بعضى از نسخ در جزء عكسهاى فيلمى دانشگاه موجود بايد باشد .
و اگر مسلم باشد كه نصير الدين طوسى زبدة را ترجمه كرده است ، و اگر نسخههاى فارسى بنام زبدة الحقايق يافت شود كه با اصل عربى مطابق آيد ، بتوان احتمال آن را داد كه همان ترجمهء خواجه باشد . اما اين را هم سركار بهتر ميتوانيد بكنيد تا بنده كه اينجا از وسائل كار دور افتادهام .
و اما اغلاط چاپى كه با آنها برخوردهام : مقدمه ص يك س اخير نيشابورى ، ص شش س 10 معينيه . ص هفت س 11 شيوه . ص نه س اخير تراويح . ص ده س ما قبل اخير خردهها . ص دوازده 5 آئين . ص شانزده س 10 مروج . ص بيست و سه س 8 المدنية .
در دو عبارت هم سئوال و سخنى دارم . ص هفت س 2 « او با آئين باطمينان نه مانند اشعريان بد بين نبوده » « 1 » را نمىفهمم . از كثرت ميل به موجز نويسى ، بنده را گيج فرمودهايد ، نه مانند اشعريان موهم دو معنى است : به آن اندازه كه بآئين اشعريان بد بين بوده بآئين باطنيان بد بين نبود ( بآئين باطنيان نه چندان بد بين بوده كه باشعريان ) ، به آن اندازه كه اشعريان بآئين باطنيان بد بين بودند او نبوده ( او بآئين باطنيان چنان كه اشعريان بد بين بودند بد بين نبوده ) ديگر ص سى و د و س 4 از پاى صفحه « دالهاى ذال آمده است »
هامش
( 1 ) - ميخواستم بگويم كه او به آئين باطنيان بد بين نبوده ، چنان كه اشعريان به آن بد بين بودهاند . ( م . ت دانش پژوه )