« اخلاق العوام شبيهة باخلاق الصبيان » .
در رسالة فى الصحابة ابن مقفع ( ص 123 رسائل البلغاء ) از خواص و عوام بحث شده و در الادب الكبير او ( ص 70 ) آمده است « فعليك بالتماس رضى الاخيار منهم و ذوى العقل » ( نيز تذكرهء حمدونية 26 پ ) .
در نامهء طاهر پوشنكى به پسرش عبد اللّه نيز آمده است « و الزم لرضاء العامة » ( مقدمه ابن خلدون 308 ) در همين فرمان ( ص 101 ) باز به عبارت « ذوى الاحساب و اهل البيوتات » بر ميخوريم .
در نهاية الارب فى تاريخ العجم و العرب و نامهء تنسر ( ص 46 ) و سنى ملوك الارض و الانبياء حمزة اصفهانى ( ص 39 ) از رسيدن فرومايگان به پايگاه بزرگان ياد شده است ( گريناشى ص 18 ) .
در السياسات ارسطو ( ص 195 ) نيز در ترجمهء عربى آن از لطفى سيد ( 321 ) و ترجمهء فرانسوى تريكو ( 1 : 279 ) از مردم و فريبكاران و گمراه كنندگان گفتگو شده است ( نيز ص 260 و 33 السياسات ) .
در تاريخ هردوتوس ( كتاب سوم ثاليا ، ص 218 ترجمهء وحيد مازندرانى ) و در جمهورى افلاطون ( بند 555 تا 559 ) چنين سخنى مىبينم .
از سنجش اين سخنان كه با هم ناسازگار مىنمايد گويا بتوان چنين گفت كه دستگاه فرمانروايى بايستى نياز همهء مردم را برآورد و آنچه آنان ميخواهند و رواست بدانها بدهد و بى جا گروهى را بر گروهى ديگر برترى ننهد و هماره در پى راهنمايى آنان باشد تا راه كج در پيش نگيرند و از راه درست سرنپيچنيد پس راهنمايى مردم و راه و رسم زندگانى به آنان آموختن بايستنىترين كاريست براى دستگاه فرمانروايى .
* * * در پايان آنچه كه دانشمندان ارجمند دربارهء چاپ نخستين اين دفتر به نگارش درآوردند مياورم :
1 - آقاى دكتر مهدى محقق در راهنماى كتاب ( 3 : 726 - 730 ) .
اخلاق محتشمى
تأليف خواجه نصير الدين طوسى و سه رسالهء ديگر او با ديباچه و تصحيح محمد تقى دانش پژوه - تيرماه 1339
كتاب فوق يكى از انتشارات مؤسسهء وعظ و تبليغ اسلامى وابستهء به دانشكدهء علوم معقول و منقول است . جاى بسى خوشوقتى است كه اين مؤسسهء نوزاد در مدت كمى پيشرفت فراوانى كرده و اساتيد و شيوخى كه عهدهءدار تدريس در اين مؤسسهء مىباشند آثار و تأليفات گرانبهايى از خود منتشر ساختهاند .
اخلاق محتشمى ( فارسى ) — صفحة ديباچهء چاپ دوم 38
مساهمون: خواجه نصير الدين الطوسي
صديباچهء چاپ دوم ٣٨