و 159 و 165 و 176 و 177 و 180 و 238 ) بندهايى از آن هست ، در همانجا ( ص 83 ) آمده است كه « اهل عجم را دشنام ندهند » . در آداب الحرب و الشجاعة فخر مدبر ( ص 120 و 135 و 489 ) نيز چند بندى از آن ديده مىشود . در المعجم فى تاريخ ملوك المعجم شرف الدين فضل اللّه قزوينى هم بندهايى از پادشاهان و خردمندان ايرانى به عربى و فارسى ديده مىشود .
در كتابخانهء ملك ( ش 2459 از سدهء 14 در 26 برگ ) مجموعهايست داراى :
1 - عهد اردشير بن بابك الى من يخلفه ( 2 ر - 7 ر ) .
2 - كتاب الدعة و تدبير المطاعم و المشارب لاردشير لما فرغ من الحروب و صار الى سياسة الدعة و لبس لباس الفضل استخرجه من خزاين الكتب ليقوم الناس من الادب بذلك بطريقة . . . . و اعلم لكل ادواء دواء و الازمان ( ؟ ) له اشد مساعدة والد هربه اشد من الملك ( 7 پ 12 ر ) .
( ابن نديم 378 : كتاب ما امر اردشير باستخراجه من خزاين الكتب التى وضعها الحكماء فى التدبير ، مجلهء آسيايى 254 : 91 - 102 سال 1966 )
3 - كتاب النيروز : ابن المقفع ( آداب الملوك فيه ) ( 12 پ 14 ر ) .
4 - كلمات او فصول من حكماء الفرس و ملوكهم ( 14 پ - 15 ر ) .
5 - كتاب الاسكندر الى والدته تعزيها ( 15 ر - 16 ر ) .
باز در كتابخانهء ملك رسالهايست بدينگونه « من جاماسب الحكيم الى اردشير المتوج بالحكمة . . . . . اعلم ايها الملك المؤيد بالخيرات » ( 7 / 1686 و 27 / 5740 برگهاى 269 ر - 272 پ ) همچنين ترجمهاى از آن به فارسى داريم .
( دانشگاه 4 : 1006 ش 28 / 1087 برگهاى 188 ر - 193 و ملك 9 / 3280 نوشتهء 219 ع 1 / 1281 برگهاى 65 ر - 69 پ ) .
ولى اين رساله در كيميا است و گويا ساختگى باشد .
اردشير ساسانى چنان كه از عهد او برمييايد و در التاج جاحظ ( 23 - 26 ) نيز آمده است مردم كشور خود را به چهار يا سه گروه بخش كرده است .
در آغاز البلدان ابن الفقيه كه در ميانه سدهء 4 ميزيسته است ( نسخهء تاشكند و چاپ ليدن ) نيز از چهار گروه ياد شده است همچنين در آغاز كنوز الوديعة من رموز الذريعة .
اين گروه چهار بخشى در برخى از پندنامههاى اسلامى نيز ديده مىشود ولى جدايى آنها يكديگر در اسلام مانند جدايى آنها در روزگار ساسانى نيست .
پس از عهد اردشير از سخنان ايرانيان نامهء تنسر را بايد ارزش نهاد كه آيين كشور دارى در آن گنجانده شده و خود مدركى است براى تاريخ فرهنگى ايران ( چاپ دوم مينوى در 1354 - ايران در زمان ساسانيان از كريستنس فهرست نامها - شهرهاى ايران از پيگولوسكايا ترجمهء از روسى به فرانسه فهرست نامها ) .
اخلاق محتشمى ( فارسى ) — صفحة ديباچهء چاپ دوم 35
مساهمون: خواجه نصير الدين الطوسي
صديباچهء چاپ دوم ٣٥