الملوك و رتب المراتب و احكم السير و تفقد صغير الامر و كبيره حتى وضع كل شىء من ذلك على مواضعه و عهد عهده المعروف الى الملوك فكانوا يمتثلونه و يلزمونه و يتبركون بحفظه و العمل به ، و يجعلونه درسهم و نصب اعينهم
طبرى در تاريخ ( ص 820 ) همين اندازه ميگويد كه اردشير به ملوك طوايف نامههاى شيوايى نوشته و آنان را به سوى خود خوانده است و او در پايان زندگى خود براى پسينيان و جانشينان خود عهد و پندى بپرداخت « فلما كان فى آخر عمره رسم لمن بعده عهده »
پند اردشير در غرر السير ( 482 - 484 ) در چهارده فصل به ساخت بندهاى كوتاه با عنوانهاى فصل ديده مىشود .
در الوزراء و الكتاب جهشيارى ( ص 2 - 11 ) بندى از پند اردشير ( 7 - 8 ) و سخنان گشتاسب و پرويز پسر هرمز و انوشيروان و شاپور و كارهاى عمرانى و اصلاحى آنها و نامهء اسكندر به ارسطو و از نوشتههاى هندى نمونههايى آمده است .
ابو الحسن اسحاق كاتب از دانشمندان شيعى سدهء چهارم در البيان فى وجوه البيان ( ص 19 و 239 و 401 و 402 و 423 ) سخنان اردشير را آورده است .
ابن فريغون در جوامع العلوم ( ص 459 و 460 ) گفته است كه دبير بايد « كتب فارس و سير هم و آرائهم ككتاب كليله و دمنه و عهد اردشير و رسائل انوشيروان » بخواند و يكى از بخشهاى دانش تاريخ را چنين ياد نموده است : « معرفة كتب فارس و سيرهم كعهد اردشير بابكان و خطب انوشيروان و سيرة كارنامه يستعين به فى باب السياسة و الامور السلطانية و القيام بمظالم الرعايا لمعرفة عيون الاخبار اى بمشاهيرها كالاحاديث المدونة للملوك فى اى وقت كانت و ذكر اقوالهم و افعالهم » ( نيز 459 و 460 تاريخ نگارى اسلامى از رزنتال به انگليسى ) .
ابن عبد البر قرطبى مالكى ( 368 - 463 ) در بهجة المجالس و انس المجالس و شحذة الذاهن و الهاجس ( 1 : 234 ) بندى كوتاه از « رسالة اردشير بن بابك الى الملوك بعده » و سخنان انوشيروان و شاپور و نامهء ارسطو به اسكندر را آورده است .
ابو سعيد منصور بن حسين آبى دبير و وزير شيعى درگذشتهء 539 در نثر الدر خود ( فهرست فيلمها 1 : 392 ) گذشته از نصوص اسلامى بهويژه سخنان امير مومنان على ( ع ) ( فصل 1 باب 4 ) در باب سوم فصل هفتم پس از سخنان يونانيان زير عنوان « حكم و نوادر فرس » نامهء خسرو انوشيروان به هرمزان و سخنان بزرگمهر و نامهء موبد به هرمز و سخنان وزيران شاپور و عهد اردشير را آورده است .
باب چهارم آن سخنان هندوان است . پيداستكه او از مشكويهء رازى در جاويدان خرد پيروى كرده است . ابن ربن طبرى الاداب و الامثال على مذاهب الفرس و الروم و العرب دارد ( ابن النديم 378 ) كه اكنون در دست نيست .
عهد يا پند اردشير در شاهنامهء فردوسى بخش 7 بند 10 ( ص 280 چاپ مسكو ) و پند او به شاپور در همين بخش بند 14 ( 186 - 192 ) آمده است در نصيحة الملوك غزالى ( ص 158
اخلاق محتشمى ( فارسى ) — صفحة ديباچهء چاپ دوم 34
مساهمون: خواجه نصير الدين الطوسي
صديباچهء چاپ دوم ٣٤