24 - در فهرست استوارت ( ش 9 ) هم از نسخهاى ياد شده است .
25 - در فهرست نسخههايى تركى و فارسى فرهنگستان لهستان 44 بخش 1 ش 46 از اخلاق ناصرى نسخهء مورخ 24 / 1319 ياد شده است .
26 - در فهرستهاى محمود فاضل : الهيات ( 1 : 9 و 404 ) و ادبيات ( ص 372 ) مشهد از سه نسخهء آن ياد شده است كه يكى مورخ 922 ديگر مورخ 1274 و يكى بىتاريخ است .
27 - در فهرست فيلمها ( 1 : 480 ف 3 - 462 ) از شمارهء 1589 كويرولو برگهاى 243 ر - 311 ر مورخ 2 ذق 753 ياد شده است .
ديباچه نخستين و خاتمهء پيشين اخلاق ناصرى
خواجه طوسى ديباچهء نخستين و خاتمهء پيشين تحرير نخستين اخلاق ناصرى را كه رنگ و بوى باطنى داشته است گويا بيست و چند سالى پس از 623 كه به گواهى نسخهء افيون قوه حصار و نسخههاى ديگر تاريخ نگارش آنست و شايد اندكى پيش از 663 دگرگون ساخته و نشانههاى ديگر باطنى آن را هم برداشته است . اين نشانهها بسيار بود و هنوز هم در برخى از نسخههاى خطى و چاپى نمونههايى از آن هست .
آن ديباچه و خاتمه را نخستين بار برون در فهرست دانشگاه كيمبريج چاپ 1896 ( ص 205 - 207 ) سپس آقاى مدرس رضوى در سرگذشت طوسى چاپ نخستين در 1334 ص 256 ( همچنين در چاپ دوم آن ص 440 ) سپس آقاى جلال الدين همايى در مجلهء ادبيات و جداگانه در 1235 و آقاى محمد مدرسى زنجانى در سرگذشت طوسى در 1335 ص 126 آوردهاند . در ديباچهء چاپ مينوى نيز پارهاى از ديباچهء نخستين آمده است .
من اينك از نسخههايى كه ميدانم نشانى از آنها در آن هست در اينجا به ترتيب تاريخ و سپس آن دو را با نگاه به نسخههايى كه در دسترسم هست ياد ميكنم تا بلكه روزى خودم ياد ديگرى بتواند اخلاق ناصرى را با نگريستن به همهء نسخههاى دست نخورده يا داراى نشانههاى روش باطنى طوسى همانگونه كه نخستين بار از خامهء او تراويده است نشر دهيم :
1 - نسخه كتابخانهء محمد على خوانسارى مورخ 676 كه تهرانى ( ذريعه 1 : 381 ) در نجف آن را ديده و نوشته است كه ديباچهء نخستين در پايان آن هست . شنيدهام كه اكنون آن كتابخانه در اراك هست .
2 - شماره 46076 دانشگاه پنجاب لاهور نوشتهء بزرجمهر بن محمد بن حبشى الطوسى در روز پنجشنبه 12 ع 2 / 666 « ست و ستين و ستمائة » ( فهرست فيلمها 2 : 187 ش 3566 ) كه نشانههايى از آن ديباچه و عبارتهايى از تحرير نخستين را دارد و بسيار ارزنده است ، او ميخواسته است ديباچهء نخستين را در پايان بنويسد ولى سفيد گذارده است ، از خاتمهء پيشين هم در آن چند