بود مادرش او را به انواع مختلف شكنجه مىداد تا دين خويش را رها كند . و او رها نكرد تا اينكه رنگش از گرسنگى تغيير كرد و گرسنگى در وى اثر گذاشت . به حبشه هجرت كرد و بازگشت سپس پيامبر او را با انصار به مدينه فرستاد تا قرآن بديشان بياموزد . گويند او نخستين كسى است كه در مدينه نماز جمعه گزارده است و در احد شهيد شد . گويند آيهء « و هر كه از مقام پروردگار خويش ترسان باشد و نفس خويش را از هوى باز دارد بهشت جايگاه اوست » ( 79 : 40 ) دربارهء او فرود آمده است . واقدى گويد : هر گاه پيامبر در او مىنگريست چشمانش پر از اشك مىشد .
عبد الله بن مسعود
فرزند حارث بن سمح بن مخزوم از قبيلهء هذيل است . از ابراهيم نخعى روايت شده كه عبد الله بن مسعود مردى كوچك اندام و باريك و هوشيار بود چندان كه به هنگام نشستن نزديك بود از نظر غايب شود . او نخستين كسى بود كه در مكه قرآن را آشكارا و بلند خواند زيرا ياران پيامبر گفتند : يك تن از ما در راه خدا جان خويش را بر سر اين مىگذارد و قرآن را با آواز بلند مىخواند تا در گوش قريش فرو رود . عبد الله بن مسعود گفت : من اين كار را مىكنم و او را آوازى خوش بود . پس روى به سوى كعبه نهاد و به آواز بلند سورهء الرحمن را خواندن گرفت . سپس بازگرديد و در چهرهاش چيزى بود كه خدا مىخواست . هم اوست كه در جنگ بدر سر ابو جهل بن هشام را آورد . به سال دوم از خلافت عثمان بن عفان در مدينه درگذشت . از فرزندان اوىاند : عبد الرحمن ، عتبة ، ابو عبيدة كه فرزندان و اولاد ايشان بسيار است . عبد الله بن مسعود را برادرى بود كه عتبة بن مسعود نام داشت . او نيز از نخستين پذيرندگان اسلام است و از فرزندان اوست :
عون بن عبد الله بن مسعود كه اهل فقه و حديث بوده و هم اوست كه گويد :
نخستين چيزى كه با آن مخالفيم / چيزى است كه مرجئه بدان قايلاند [ 1 ] .
[ پيشگامان در اسلام ]
و از جمله كسانى كه در اسلام پيشگام است ، از بنى هاشم ، كه در مكه اسلام آورد و در بدر شركت كرد :
هامش
[ 1 ] بقيهء اين ابيات ، در فصل نوزدهم ، در ذكر مرجئه آمده است . بدانجا رجوع شود .