محمديه است و فوق آن ، حضرت الهيه و عزّ صمدانيه است . و هردو در آن عالم ، كه عالم روحى و نفس ايشان است ، يكىاند و در اشباح و اجساد ، دو مىباشند ؛ چنانكه در آيهء
أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَكُمْ
« 1 » و ساير احاديث مستفيضه است . و اشتقاق روح ، كه مقام ولايت است ، از جسد ، كه مقام نبوت است ، شده است ؛ يعنى آن يك روح بعد از خلقت بر دو حصه و ظاهر و باطن قرار داده شده . پس در وقتى كه يكىاند اسم ايشان علىّ العظيم است و يك اسم است . و وقتى كه دو شدند على اسم شخص و صورتى است كه متعلق روح و مقام ولايت است و عظيم اسم شخصى و صورتى است كه متعلق روح ولايت ، و جسد مقام نبوتى است . و اما در اوصاف مثل حجاب و نور و كلمه بودن و معصوم و مفترض الطّاعة و عالم به ما كان و ما يكون بودن و ساير اوصاف ديگر غير از نبوت ، پس يكىاند ؛ چنانكه مضمون احاديث است ؛ از آن جمله ، اين حديث است كه مروى است از امام جعفر صادق عليه السّلام كه فرمود :
الائمة بمنزلة رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله و سلّم الّا انّهم ليسوا بانبياء و لا يحلّ لهم من النّساء ما يحلّ للنّبى فامّا ما خلا ذلك فهم بمنزلة رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله و سلّم « 2 » ؛
يعنى ائمه به منزلهء رسولند مگر اينكه ايشان نيستند پيغمبر و رسول و حلال نيست از براى ايشان از زن ، آنقدر كه حلال بود از براى پيغمبر ، پس اما در سواى نبوت و سواى لوازم و توابع آن ، پس ايشان به منزلهء رسول اللّه هستند . و خلاصه آن است كه روح و باطن آن روح ، روح جناب امير المؤمنين عليه السّلام است و روح و جسد آن روح ، باهم روح جناب حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله و سلّم است و به اين سبب است كه مكررا پيغمبر فرموده است كه « يا على ! انت روحى الّتى بين جنبى » « 3 » ؛ يعنى اى على ! منزلهء تو به منزلهء روح من است ، آنچنان روحى كه در ما بين دو طرف و دو پهلوى من است . و فرمود كه « علىّ منى و انا منه » « 4 » ؛ يعنى على از من است و من از علىام . و اين معنى
هامش
( 1 ) . آل عمران : 61 .
( 2 ) . اصول كافى ، ج 1 ، ص 270 ، ح 7 و بحار الأنوار ، ج 27 ، ص 50 ، ح 2 .
( 3 ) . مشارق الأنوار ، ص 161 .
( 4 ) . بحار الأنوار ، ج 40 ، ص 40 ، ح 75 .