ايشان چهار روح كه عبارت است از ماسواى روح قدس مىباشد و در كافرين و منافقين و ساير حيوانات سه روح كه عبارت است از روح حركت و روح قوّت و روح شهوت مىباشد و صاحبان پنج روح ، نفس عقل و سابقين و مقرّبينند و صاحبان چهار ، ابناء عقل و اصحاب يمينند و صاحبان سه ، از بنى نوع انسانى نه حيوانى ابناء جهل و اصحاب شمال مىباشند .
و ماحصل كلام در اين تحفه آن است كه آنچه لايق به اسم علم و شايستهء به جلالت قدر و عظمت و علوّ مرتبه است و در آيات و احاديث بيان عظمت قدر و جلالت شأن آن شده است آن نور و شراب طهورى است كه به واسطهء آن بينائى درك نمودن معقولات و مستى شهود صور حسنهء مغيبات و هستى و كمال وجود ذات موجودات ما تحتات ، حاصل آيد نه غير آن از قبيل علم و معرفت به خداوند و صفات ثبوتيّه و سلبيّه و معرفت حقوق و حدود و حرمات و اوامر و نواهى و معرفت عظمت و قدرت و حكمت و نعمت و قضا و قدر آن و امثال اينها كه از مغيبات و معارف الهيّه است و از قبيل علم و معرفت نبوّت و امامت و ولايت و وصايت و خلافت انبياء و اولياء و اوصياء و معرفت به مقدائيّت و مرتبهء رياست و عصمت و نزاهت و ساير اوصاف و شروط و علامات ايشان و امثال اينها كه از مغيبات و معارف نبويّه و ولوّيه است و از توابع و ملحقات معارف الهيّه است ايضا و از قبيل علم و معرفت به اصناف ملائكه از كرّوبيّن و مقرّبين و منزلين و معرفت به عوالمى كه ايشان در آنها مىباشند از عالم جبروت و ملكوت اعلى و ملكوت ادنى و ملكوت غيب و علم و معرفت به طريق انزال كتب و كيفيّت وحى و متمثّل شدن ملك به صورت بشر و امثال اينها كه از لواحق و توابع معارف نبويّه و ولويّه و الهيّه است ايضا و از قبيل علم و معرفت به عوالم سماوات و ارضين و ساير آثار و آيات و علامات الوهيّت و ربوبيّت كه از مغيبات و معارف آفاقيّهء الهيّه است و از قبيل علم و معرفت به نفس خود و دقايق و حقايق و مراتب و مقامات و مشتمل بودن آن بر عالم كبير و معرفت به صور و اخلاق آن از خصال جميله و رذيله و معرفت به طبّ روحانى و كمال و نقصان و حيات و هلاك آن و امثال اينها كه از مغيبات و معارف انفسيّه است و از قبيل علم و معرفت به
تحفة الملوك ( فارسى ) — صفحة 450
مساهمون: جعفر بن أبى إسحاق دارابى كشفى
ص٤٥٠