نشده باشد هرچند كه از جملهء عبادات و حدود شريعت باشد از قبيل نماز و روزه و غير آن ايضا موجب شرافت و عزّت انسان نيست چنانكه سابقا در باب دوم در ضمن احاديثى كه در احوال آخر الزمان ذكر شد معلوم و محقّق نموده شد مضاعف به احاديث متواترهاى كه در همين خصوص رسيده است از آن جمله مروى است از رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله و سلّم كه فرمودند « اذا رايتم الرّجل كثير الصّلواة كثير الصّيام فلا تباهوا به حتّى تنظروا كيف عقله » « 1 » يعنى هر وقت كه ديديد مردى را كه بسيار است نماز و روزه او ، پس مباهات و مفاخرت به او منمائيد تا آنكه ببينيد و معلوم نماييد كه چگونه است عقل او و ايضا فرمودهاند كه « اذا بلغكم عن رجل حسن حال فانظروا فى حسن عقله فانّما يجازى بعقله » « 2 » يعنى هر وقت كه رسيد به شما از جانب مردى خبر حسن جمال او پس نظر بنمائيد در حسن عقل او به جهت آنكه مرد جزا داده مىشود به قدر عقل او نه به قدر عمل او و ايضا فرمودند كه « ما قسّم اللّه للعباد شيئا افضل من العقل فنوم العاقل افضل من سهر الجاهل و اقامة العاقل افضل من شخوص الجاهل و لا بعث اللّه نبيّا و لا رسولا حتّى يستكمل العقل يكون عقله افضل من جميع امّته و ما يضمر النّبى صلى اللّه عليه و آله فى نفسه افضل من اجتهاد المجتهدين و ما ادّى العبد فرايض اللّه حتى عقل عنه و لا بلغ جميع العابدين فى فضل عبادتهم ما بلغ العاقل و العقلاء هم اولوا الالباب الّذين قال اللّه و ما يتذكّر الا اولوا الالباب » « 3 » يعنى قسمت نفرموده است خداوند از براى بندگان چيزى را كه بهتر از عقل باشد ، پس خواب نمودن عاقل بهتر است از بيدار بودن جاهل و اقامت نمودن و در خانه ماندن عاقل بهتر است از سفر كردن و بيرون رفتن جاهل و نفرستاده است خداوند هيچ نبيّى و هيچ رسولى را مگر وقتى كه كامل شده باشد عقل او و مىبايد بوده باشد عقل او بيشتر و بهتر از عقلهاى تمام امّت او و آنچه اضمار مىفرمايد پيغمبر در نفس خود و نيّت مىنمايد در دل خود بهتر است از مشقّت كشيدن مشقّتكشندگان در عمل خود و درست بجا نمىآورد بندهاى واجبات خداوند را تا وقتى كه عاقل بشود و كسب
هامش
( 1 ) . اصول كافي ، ج 1 ، ص 26 ، ح 28 .
( 2 ) . همان ، ج 1 ، ص 12 ، ح 9 .
( 3 ) . همان ، ج 1 ، ص 12 ، ح 11 .