از ايشان در عالم حس و شهادت اثرى در ما بين فرقهء عقليه نمىماند و محسوس نمىشوند و خلطه نمىكنند . و همچنين در عالم غيب و ملكوت به قلوب و دلهاى اشخاص عقل راه ندارند ؛ چنانكه در زمان تولد حضرت خاتم النّبيين صلّى اللّه عليه و إله و سلّم كه نور عقل به سبب وجود آن جناب و تماميت استعداد آن ، در نهايت ظهور و سرحد كمال بود . و به اين سبب است كه تأويل
وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها
« 1 » و تأويل صلوة وسطى ، كه نماز ظهر است ، به آن جناب شده است ، اولا شياطين و اجنه كه از فرقهء جهلند از ما بين بنى آدم و مخالطه نمودن با آنها و از روى زمين و از صعود نمودن و بالا رفتن به سمت علوّ تا آسمانها ، كه قبل از وجود و ظهور نور آن جناب بودند و راه داشتند ، رانده و بيرون كرده شدند تا طبقهء هفتم زمين كه محل و پاىتخت ابليس و جنود او است ؛ چنانكه همهء اين مضامين در احاديث است . و خداوند ايضا حكايت از حال و گفتار ايشان نموده است كه
وَ أَنَّا كُنَّا نَقْعُدُ مِنْها مَقاعِدَ لِلسَّمْعِ فَمَنْ يَسْتَمِعِ الْآنَ يَجِدْ لَهُ شِهاباً رَصَداً
« 2 » ؛ يعنى و به درستى كه بوديم ماقبل از تولد و ظهور جناب پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله و سلّم كه مىنشستيم به نزديك آسمانها در مكانها از جهت استماع نمودن ذكر و تسبيح و كلام ملائكه ، پس هركس از ما كه مىخواهد استماع نمايد در اين حال و بعد از ظهور آن جناب مىيابد تيرى كه كشكدار است و متوجه است و نمىگذارد كه كسى از ما استماع نمايد .
و از اينجا است كه در شريعت مطهره رسيده است كه هر ظرفى كه چيزى در آن است او را در شب به گفتن بسم اللّه ، كه آلت ظهور نور عقل است ايضا ، مهر نمايند تا آنكه شياطين از او دور باشند و امثال آن . و از اين سبب است كه ساحرها و جادوگرها ، كه از شياطين انس و جن بودند و قبل از ظهور و وجود آن جناب بسيار بودند . بعد از ظهور ، مختفى و مخذول و منقطع الاثر گرديدند . و ثانيا كه نور عقل به واسطهء اظهار شريعت و گفتار و كردار آن حضرت فايض و شايع گرديد آنچه از بنى آدم هم كه از
هامش
( 1 ) . شمس : 1 .
( 2 ) . جن : 9 .