امير حاجب ، نيك باز نتواند « 1 » گفتن . پس چون دستورى يافت « 2 » ، گفت : بدان « 3 » اى سلطان « 4 » اسلام « 5 » كه من بدين جامه نماز « 6 » كنم و جامهاى كه « 7 » در خدمت خداى « 8 » تعالى « 9 » شايد بودن ، در خدمت سلطان نيز شايد « 10 » بودن « 11 » ، امّا ابناى دنيا و پادشاهان روزگار « 12 » اين عادت نهادهاند « 13 » و اين قاعده ساخته كه بدين صفت پيش ملوك و سلاطين نروند و خواستم كه اين ادب و عادت نگاه داشتمى و « 14 » امّا در آن ساعت كه فرمان سلطان به من رسيد « 15 » با اين جامه « 16 » نشسته بودم ، ترسيدم كه اگر به تغيير جامهاى ديگر مشغول « 17 » شوم « 18 » ، دير شود و نام من بدين قدر تأخير ، در جريدهء آنها « 19 » نويسند كه در سلطان عاصى باشند « 20 » و « 21 » گفت : اگر به يك ميزر نشسته بودمى ، همچنان « 22 » بيامدمى تا فريشتگان « 23 » ننوشتندى « 24 » كه ابو المعالى در طاعت سلطان تقصير و تأخير « 25 » كرد . سلطان « 26 » ملكشاه را آن « 27 » سخن « 28 » خوش آمد . وى را گفت : چون بدين صفت « 29 » طاعت سلطان واجب است ؛ چرا بر خلاف منادى من « 30 » منادى كردى ؟ ابو المعالى گفت : هرچه تعلّق به فرمان سلطان « 31 » دارد ، ما را واجب است كه طاعت كنيم « 32 » ؛ امّا هرچه به فتوى تعلّق « 33 » دارد ، بر سلاطين واجب است كه از ما پرسند كه به حكم شرع ، همچنانكه فرمان ، سلطان راست « 34 » ، فتوى ، علما « 35 » راست . و « 36 » امّا روزه داشتن و عيد كردن به فتوى تعلّق « 37 » دارد ، نه به فرمان .
و « 38 » چون قصّه اينجا انجاميد « 39 » ، سلطان ملكشاه ، رحمه اللّه ، ابو المعالى را به احترام تمام
هامش
( 1 ) . ب و ق : نداند .
( 2 ) . ق + پس .
( 3 ) . ق ( بدان ) ندارد .
( 4 ) . ب و ق : پادشاه .
( 5 ) . ق + بدان .
( 6 ) . ق + و طاعت .
( 7 ) . ب + نماز و .
( 8 ) . ق : حق .
( 9 ) . ب : عز و جل را .
( 10 ) . ق ( نيز شايد ) ندارد .
( 11 ) . ب : هم شايد بود .
( 12 ) . ق + را .
( 13 ) . ق : نهاده آمد .
( 14 ) . ب و ق ( و ) ندارند .
( 15 ) . ب + من .
( 16 ) . ق + كه .
( 17 ) . ق : به تغيير جامه مشغول .
( 18 ) . ق + و .
( 19 ) . ق : انهى .
( 20 ) . ق : باشد .
( 21 ) . ق ( و ) ندارد .
( 22 ) . ق + به خدمت شاه .
( 23 ) . ب : فرشتگان .
( 24 ) . ق : ننويشتندى .
( 25 ) . ب : تأخير و تقصير .
( 26 ) . ب و ق ( سلطان ) ندارند .
( 27 ) . ق : اين .
( 28 ) . ق + از وى .
( 29 ) . ق ( صفت ) ندارد .
( 30 ) . ب ( منادى من ) ندارد .
( 31 ) . ب ( سلطان ) ندارد ، ق : تو .
( 32 ) . ب و ق + سلطان داريم .
( 33 ) . ب : تعلق به فتوى .
( 34 ) . ب ( ست ) ندارد .
( 35 ) . ق + علما .
( 36 ) . ق ( و ) ندارد .
( 37 ) . ب : تعلق به فتوى .
( 38 ) . ق ( و ) ندارد .
( 39 ) . ب : برسيد ، ق : چون قصه اينجاميد .