تطاول « 1 » دراز كنند « 2 » و به شومى آن ملك و دولت روى به زوال نهد .
خصلت سوم ، سخن را راست « 3 » و به انديشه گفتن است « 4 » . و رسول ، صلّى اللّه عليه « 5 » ، مىفرمايد : افضل اللسان لسان « 6 » صدوق . يعنى فاضلترين زبانها ، زبان « 7 » راست گفتارست . و حكما گفتهاند كه « 8 » راستى سر همه هنرهاست و از آن است « 9 » كه بزرگان دين گفتهاند : هركه راستى را شعار و دثار خود گرداند ، « 10 » خداى ، عزّ شأنه ، « 11 » در سرّ و علانيه بر وى راست آرد .
خصلت چهارم ، تدبير كردن در « 12 » كارهاست « 13 » . و رسول ، صلّى اللّه عليه ، « 14 » مىفرمايد : التدبير 10 نصف المعيشة « 15 » . و مىفرمايد : لا عقل كالتّدبير . يعنى تدبير كردن ، يك نيمهء معيشت است و هيچ عقلى بهتر از آن نيست « 16 » كه مدبّر كارها باشد . « 17 » محمّد « 18 » جهم « 19 » البرمكى 11 گويد : تدبير كردن در كارها همچنانست « 20 » كه « 21 » زر به آتش برند « 22 » تا از غش پاك گردد « 23 » . و از فوايد او آنست كه هر « 24 » كارى كه به انديشه « 25 » آغاز كنند « 26 » ، غالب و ظاهر آن باشد كه به مقتضاى ارادت به اتمام انجامد و هر كارى كه از سر شتاب و بىانديشه آغاز كنند ، حاصل وى جز ندامت و پشيمانى « 27 » نبود .
خصلت پنجم ، تجربت كردن و با خداوندان تجربت « 28 » مشورت كردن . و رسول ، صلّى اللّه عليه « 29 » ، مىفرمايد : لا حكيم 12 الّا ذو تجربة . يعنى حقيقت كار نداند الّا آنكس كه
هامش
( 1 ) . ب ( به تطاول ) ندارد .
( 2 ) . ق : كند .
( 3 ) . ق + گفتن .
( 4 ) . ب و ق ( است ) ندارد .
( 5 ) . ب و ق : عليه السلام .
( 6 ) . ق ( لسان ) ندارد .
( 7 ) . ق ( زبان ) ندارد .
( 8 ) . ب و ق ( كه ) ندارند .
( 9 ) . ق ( و از آن است ) ندارد .
( 10 ) . ب : سازد ، ق : مرگ را شعار و دثار خود گرداند .
( 11 ) . ب : عز و علا ، ق : عز اسمه .
( 12 ) . ب : اندر .
( 13 ) . ق ( ست ) ندارد .
( 14 ) . ب و ق : عليه السلام .
( 15 ) . ب : العيش .
( 16 ) . ق + تدبير كارها نيست .
( 17 ) . ق : ( كه مدبر كارها باشد ) ندارد .
( 18 ) . ب و ق + بن .
( 19 ) . ق : جهيم .
( 20 ) . ق + تدبير كارها نيست .
( 21 ) . ق : چنانست .
( 22 ) . ق : برد .
( 23 ) . ق : شود .
( 24 ) . ب + كه .
( 25 ) . ب : كارى را به انديشه ، ق + تدبير .
( 26 ) . ب : كند .
( 27 ) . ب ( و پشيمانى ) ندارد .
( 28 ) . ب : تجربه .
( 29 ) . ب و ق ، عليه السلام .