باب چهارم
( 43 ) ص 31 رحم الله . . . - شهاب الاخبار ص 264
( 44 ) ص 32 سخن تا نگويى تو را زيردست . . . يادآور اين بيت از سعدى است
سخن تا نگويى بر او دست هست * چو گفته شود يابد او بر تو دست
( بوستان ، ب 2907 )
( 45 ) ص 32 جمال الرجل . . . - شهاب الاخبار ، ص 73
( 46 ) ص 33 عضد الدوله : « ابو شجاع فناخسرو ملقّب به عضد الدوله يكى از پسران سهگانهء ركن الدوله حسن بن بويه بود . . . عضد الدوله يكى از معروفترين و از بزرگترين امراى آل بويه بود و سى و چهار سال بر فارس و بغداد حكومت كرد . در دوران امارت وى متصرفات آل بويه به حدّ اعلاى خود رسيد و بلوچستان و مكران و قسمتى از عربستان و عمّان نيز تحت تسلط وى درآمد . عضد الدوله خود يكى از فضلا بود . نحو را پيش ابو على فارسى و رياضيات را نزد ابو الحسن صوفى فراگرفت و علما و فضلا و شعرا را گرامى مىداشت . . .
عضد الدوله شيعى مذهب و دوستدار آل على بود . . . عضد الدوله در سال 372 دچار مرض صرع شد و در اثر ضعف و بيمارى در هشتم شوال همان سال بدرود حيات گفت و مطابق وصيتى كه كرده بود ، جسد وى را در نجف اشرف به خاك سپردند . » ( تاريخ ديالمه و غزنويان ، ص 90 - 78 )
( 47 ) ص 33 پسر فورك : « ابو بكر محمد بن حسن بن فورك انصارى اصفهانى ( د 406 ق / 1015 م ) متكلم ، فقيه ، مفسّر ، اديب و واعظ اشعرى ، شافعى . سمعانى در الانساب فورك را به ضمّ فاء و فتح راء ضبط كرده است و گفته است كه فورك نام جدّ جماعتى است كه به او منسوب هستند و فوركى خوانده مىشوند . . . صاحب تاج العروس نيز اين نام را بر وزن « فوفل » ضبط كرده است . . . ابن فورك در فقه پيرو مذهب شافعى بود و به همين جهت سبكى شرححال او را در طبقات الشافعيه آورده است . . . ابن فورك تحصيلات خود را در اصفهان آغاز كرده است . . .
ابن فورك همچنين مذهب اشعرى را همراه باقلانى و ديگران از ابو عبد الله محمد بن احمد بن مجاهد طائى ( در 370 ق ) شاگرد مستقيم اشعرى در بغداد ياد گرفته بود . . . ابن فورك پيش از 360 ق در اصفهان از مختصان صاحب بن عباد وزير آل بويه و براى او چند كتاب تأليف كرده است ، پس از آن به شيراز رفته و به عضد الدوله پيوست و براى او نيز چند كتاب نوشت . . . - دايرة المعارف بزرگ اسلامى / ج 4 ، ص 417 به بعد ؛ ترجمه رساله قشيريه ، ص 26
( 48 ) ص 34 جراحات السنان . . . اين بيت در جامع الشواهد ، ص 382 ضبط شده ؛ امّا گويندهء آن دانسته نشده است .