كامهء وقت ارچه ز جان خوشترست * عاقبتانديشى از آن خوشترست
حكما گفتهاند جماعتى باشند كه بذل ايشان به سبيل افراط و طريق اسراف باشد و خرج ايشان [ بيش از ] از دخل بود و آخر الامر به بلاى بىچيزى گرفتار گردند . و اين حالت بيشتر وارثان را افتد يا كسانى كه از تعب كسب و صعوبت جمع آوردن بىخبر باشند . چه مال را مدخل و تحصيل صعب بود و مخرج و اتلاف سهل .
و در تمثيل اين معنى آوردهاند كه اين صورت به آن ماند كه شخصى سنگى گران به مدّتى به بالاى كوهى برد و شخصى بيايد و از آنجا فروگذارد .
پس جمع مال در زحمت و مشقّت چون سنگ بر كوه بردن است و خرج در آسانى چون فروگذاشتن آن سنگ به سوى نشيب .
مثل
هركه نداند كه چون جمع آمده نداند كه چون خرج مىكند .
و تحصيل مال ضرورت است براى تدبير عيش و اكتساب ترتيب دنيا و تحصيل آخرت .
بدان كه به دست آوردن مال دنيا بر احرار و ارباب فضيلت و ابرار دشوار و بر جماعتى كه از زحمت بىعرضى و مشقّت بىشرمى نينديشند كيفيّت اكتساب آن آسان .
و از اين سبب بيشتر كسانى كه به فضيلت حيا و حفظ عرض موصوف