است . شيخ صدوق به نقل از جابر در خصوص خبر لوح فاطمه عليها السّلام مىگويد : در آن لوح نام ائمه و مادرانشان ذكر شده ، و نام مادر امام حسن عسكرى ، سمانة با كنيه ام الحسن قيد شده است . مقام و فضيلت اين بانوى گرامى از روايتى كه شيخ صدوق از احمد بن ابراهيم از حكيمه خاتون دختر امام جواد عليه السّلام نقل كرده ، آشكار است . شيخ محلاتى مىنويسد : سوسن در ولايت خود پادشاهزاده بود . علّامه قهپايى او را با نام حديثه در زمره زنان راوى نام برده است .
نرجس خاتون ، مادر امام عصر حجة بن الحسن عليه السّلام
( محدث ، متوفى قرن 3 ه ) و همسر امام حسن عسكرى عليه السّلام ، نامش مليكه دختر يشوعا ، فرزند قيصر پادشاه روم و از نسل شمعون حوارى و وصى حضرت مسيح عليه السّلام است . نامهايى ديگر اين بانوى گرامى ، عبارت است از : ريحانه ، نرجس ، صقيل ، سوسن و مريم بنت زيد العلوية ، و كنيهاش ام محمد بن حسن ، و به جاريه ( كنيز ) ، و ام ولد نيز معروف است . نرجس بانويى محدث ، بسيار عفيف و پرهيزگار بود . براى او اين مقام و مرتبه كافى است كه مادر حضرت صاحب الزّمان ، آخرين حجت خدا و برپادارنده قسط و عدل است . وى حامل اسرار الهى و نگاهدارنده ، اشرف مخلوقات بود .
در حديثى كه صدوق از جابر ، صحابى معروف رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله از لوح يا صحيفه حضرت فاطمه عليها السّلام نقل مىكند ، درباره نام مادر حجة بن الحسن مىنويسد : « امّه جارية ، اسمها نرجس » .
وى در خواب ديد كه حضرت مسيح عليه السّلام و شمعون وصى عيسى عليه السّلام و جمعى از حواريون به قصر قيصر وارد شدند و بر تختى قرار گرفتند . پس از آن رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله با عدهاى از فرزندانشان داخل قصر شدند و پس از ديده بوسى با مسيح عليه السّلام ، به ايشان فرمودند ، آمدهام تا دختر شمعون را براى فرزندم ( امام حسن عسكرى عليه السّلام ) خواستگارى نمايم . پس از قبول شمعون ، رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله مليكه را به عقد فرزند خويش ، امام عسكرى عليه السّلام درآورد . در داستان مفصلى كه در احوالات ولادت حضرت صاحب عليه السّلام نقل شده بعد از نقل مطالب فراوان پيرامون چگونگى رسيدن وى به محضر امام هادى و ازدواج با امام حسن عسكرى عليه السّلام در ادامه مىخوانيم :
شبى به او فرمود : جدّت ( قيصر ) لشكرى به طرف مسلمانان خواهد فرستاد . تو به همراه چند كنيز در زمره خدمتكاران درآى و همراه سپاه حركت كن . پس از شكست لشكر روم ، مليكه در سلك اسرا به بغداد برده شد . امام هادى عليه السّلام فردى را جهت خريدارى مليكه به