فاضلترين و پرهيزگارترين زنان عصر خويش به شمار مىرفت ، و اين شرافت و مقام را يافت كه همسر امام رضا و مادر امام جواد عليه السّلام گردد . اين موقعيت نشانگر منزلت و ارزش او در درگاه الهى است . رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله درباره او و فرزندش امام جواد عليه السّلام فرمود : « بأبى ابن خيرة الاماء النوبية الطيّبة » پدرم فداى پسر بهترين كنيزان باد كه اهل نوبه و پاكيزه و مطهر است .
موسى بن جعفر عليه السّلام نيز به يزيد بن سليط فرمود : اگر توانستى سلام مرا به آن جاريه برسان .
حكيمه ، دختر امام جواد عليه السّلام ،
( محدث ، متوفى قرن 3 ه ) همسر ابو الحسن محدث از احفاد امام سجاد عليه السّلام است . اين بانوى عالم و گرامى در خانواده عصمت و طهارت پرورش يافت و هنگام ولادت مولايمان ، حضرت قائم عجل اللّه تعالى فرجه حضور داشت . حكيمه بارها آن حضرت ( عج ) را در زمان حيات پدر بزرگوارش ملاقات كرد و از سفيران و رابطان امامت ، پس از رحلت امام عسكرى عليه السّلام بود . درباره ازدواج امام عسكرى عليه السّلام با نرجس و ولادت امام مهدى عجل اللّه تعالى فرجه روايات زيادى از بانو حكيمه نقل شده است .
علامه مجلسى مىفرمايد : در قبه شريفه كه مقبره عسكريين است ، قبرى منسوب به نجيبه ، كريمه ، عالمه ، فاضله ، تقيه ، رضيه ، حكيمه دختر ابو جعفر الجواد عليه السّلام وجود دارد كه نمىدانيم چرا با همه فضل و جلالت آشكارى كه اين بانوى گرامى دارد و محل اسرار امامت بوده ، زيارتى براى او قيد نشده است . سپس مىگويد : سزاوار است كه او را با الفاظى كه مناسب مقام اوست زيارت كنيد .
فاطمه معصومه عليها السّلام ،
( محدث ، متوفى 201 ه ) فاطمه ، دختر امام موسى كاظم عليه السّلام ، و خواهر امام رضا عليه السّلام از پرهيزگارترين زنان شيعه بود و از زنان عالم و محدث بود و روايات متعددى از طريق ايشان در كتب حديث شيعه و اهل سنت آمده است . ايشان در سال 201 ه يك سال پس از ورود امام رضا عليه السّلام به مرو ، براى ديدار برادر به قصد مرو بيرون آمد ، اما در بين راه و در شهر ساوه بيمار شد . پرسيد بين ساوه و قم چقدر مسافت است ؟ گفتند ده فرسخ . خدمتكار خود را فرمود تا او را برداشته و به قم آورد و در خانه موسى بن جعفر خزرج بن سعد اشعرى فرود آمدند .
به روايت ديگر - و به نوشته حسن بن محمد بن حسن قمى در تاريخ قم ، به روايت صحيح - چون شبانگاه خبر به آل سعد رسيد ، موسى بن خزرج به نمايندگى آنان ، در همان