در پايان توجه خوانندگان گرامى را به چند نكته جلب مىنمايم :
1 - در مدت 84 سالى كه از تأسيس بزرگترين آكادمى علمى شيعيان توسط مرحوم آية اللّه حاج شيخ عبد الكريم حائرى قدّس سرّه مىگذرد ، سه اثر گسترده ، پيرامون فرهيختگان حوزه ، واردين ، ساكنين ، مدفونين و برخاستههاى اين حوزهء علميه به رشتهى تحرير درآمده :
1 ) آئينهى دانشوران ، سيد عليرضا ريحان يزدى ، متوفّاى 1636 ش . كه در سالهاى 1350 - 1354 ه . تأليف ، در 290 صفحه در تهران به طبع رسيده ، كه اخيرا با تحقيقات و اضافات فراوان در 95 صفحه به زيور طبع آراسته است .
2 ) آثار الحجّه ، محمّد شريف رازى ، متوفّاى 1421 ه . كه در سال 1372 ه .
در 830 صفحه منتشر شده است .
3 ) گنجينهء دانشمندان ، همو ، كه در سالهاى 1352 - 1354 ش . در 7 مجلد انتشار يافته بعد يك جلد ديگر به عنوان مستدرك بر آنها افزوده شده است .
كتابى كه در دست شماست چهارمين اثر جامع در اين راستا مىباشد كه با وسعت و دقت بيشتر ، در موضوع محدودترى ( در محدودهء مدفونين در اين سرزمين فقط ) منتشر مىشود .
2 - در فاصلهى دو سالى كه از اين تأليف كتاب مىگذرد جمع كثيرى از مراجع ، اساتيد ، مؤلّفان ، عالمان و فرزانگان به خيل تربت پاكان قم پيوستهاند ، كه انشاءاللّه در آينده به عنوان مستدرك به تراجم آنها خواهيم پرداخت .
3 - به هنگام بازنگرى مشاهده شد كه شرح حال مرحوم آية اللّه حاج شيخ محمّد حسين كلباسى در مراحل تايپ و پرينت ( پيش از آنكه به دست ما برسد ) گم شده است و لذا با بهرهگيرى از كتاب « خاندان كلباسى » به نگارش آن اقدام شد ، ولى بعدها معلوم شد كه تراجم جمعى از فرهيختگان به همين سرنوشت مبتلا شده است ، كه ناگزير به مجلد مستدرك احاله گرديد .
4 - اسناد و مدارك فراوانى مؤلّف محترم گردآورى كرده بود كه قسمت عمدهء
تربت پاكان قم ( فارسي ) — صفحة 69
مساهمون: عبد الحسين جواهر كلام
ص٦٩