تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تربت پاكان قم ( فارسي ) — صفحة 588

مساهمون:

ص٥٨٨
مخبر السلطنه هدايت در كتاب خود به نام ( خاطرات و خطرات ) اشاره‌اى به اين موضوع دارد : « در خاتمهء دورهء هشتم 24 / دى ماه / 1310 ش دادگر رئيس مجلس پس از اظهار خدمتگزاريها گفت : « اگر خداوند به ما توفيقى عنايت كند ، بار دگر وسيلهء اصلاحات باشيم . . . » در خاتمه اشاره به تسريع انتخابات نمود . من هم از مساعدتهاى مجلس اظهار خشنودى كردم . در اسب‌دوانى صحرا كاشف به عمل آمد كه گفتارهاى آن روز مطبوع خاطر ملوكانه نبوده است ، از شركت در اصلاحات دم زدن و دو منشأ براى پيشرفت قائل شدن نزديك به كفر است . در اسب دوانى دادگر مخاطب به خطابات سخريه‌آميز شد و فرمودند : بلى ! مساعدتهاى مجلس رونقى به امور داد ، در انتخابات تسريع مىشود و شما هم رئيس خواهيد بود ، معلوم بود كه تصديق من هم به‌جا نبوده است » . به هر جهت دادگر از ايران تبعيد شد و در عرض سه روز از طريق « بندر انزلى » به « ماكو » و از آنجا به اروپا عازم گرديد . هنگامى كه در اروپا بود ، در بحبوحهء جنگ جهانى دوّم از طرف نازىها دعوت به همكارى شد . جريان واقعه از اين قرار بود : كه وى توسط فن پاپن و شلومبرگ كه سابقا سفير آلمان در ايران بود ، دعوت شد تا رياست حكومت ايران آزاد را عهده‌دار شود . و سرلشكر آيرم نيز كه در اين زمان فرارى و ساكن اروپا بود ، در اين حكومت وزير كشور شود . دادگر اين پيشنهاد را نپذيرفت و علىرغم ميل و اصرار نازيها و سرلشكر آيرم ، با آنان همكارى نكرد .

بازگشت به وطن و فعاليت در مجلس سنا

دادگر پس از سالهاى متمادى اقامت در اروپا ، در سال 1324 خورشيدى به ايران بازگشت . آبها از آسياب افتاده و ديكتاتورى سقوط كرده بود . ازاين‌رو وى مجددا به فعاليت سياسى پرداخت و اين‌بار در مجلس سنا شروع به فعاليت كرد . در دوره‌هاى اوّل ( 1328 ش مطابق با 1369 ق ) ، دوم ( 1332 ش مطابق با