آگاه بود . رباعى زير را در فتح محمود بيگ گفته است « 1 » :
محمود آتاليق كه شاه يگانه است * در ساعتى سعيد ، به ملكى مليك شد
در يك يورش دو فتح به يمنش خداى داد * تاريخ آن دو فتح به محمود بيگ شد
[ 338 ] عبد القيّوم خلمى شيخ
عبد القيّوم خلمى شيخ در سال 1264 ه . در خلم از توابع بلخ و سمنگان به عالم هستى قدم نهاد . وى علوم متداول را در زادگاهش فراگرفت و در همانجا به تدريس پرداخت . شيخ آثارى منظوم از خود برجاى نهاده و سه مثنوى به نامهاى درّة الشهزاد ، قيامنامه ، و تنبيه المراثى از اوست . او در سال 1336 ه . به لقاى حق پيوست . اين رباعى از اوست « 2 » :
اى فضايل پيشهء پرآب و رنگ * علم حاصل كن مشو ملاى جنگ
آنچه مىآيد ز قول و فعل تو * از شنيدن ديگران دارند ننگ
[ 339 ] عبد الكريم بن عاقب بلخى
عبد الكريم بن عاقب بن محمّد بن خواجه بن محمّد رضا بلخى بولاقى از علماى نامدار به شمار مىرود . وى در بلخ تولد يافت ، در دوران كودكى به همراه خانوادهاش به هندوستان مهاجرت كرد و تحصيلاتش را در آنجا به پايان رسانيد ، او كتاب بيان واقع را در ذكر حالات ، نادر افشار ، محمّد شاه و احمد شاه تأليف كرد . در آغاز كتاب اين بيت را مىخوانيم :
الهى محفلآرا كن به ذكر خود بيانم را * تجلى شعله گردان در سخن شمع زبانم را
هامش
( 1 ) - دايرة المعارف آريانا ، ج 3 ، ص 553 .
( 2 ) - همان ، ج 3 ، ص 621 .