[ 643 ] محمّد بن خالد بلخى
محمّد بن خالد بلخى ، معروف به محمّد بن ابى يعقوب از اصحاب امام رضا عليه السّلام است . اين مرد بزرگ در شهر بلخ قدم به عرصه وجود نهاد . رجالشناسانى چون شيخ طوسى ، آيت اللّه خويى و ديگران نام او را محمّد بن خالد بلخى نوشتهاند « 1 » .
محمّد بن ابى يعقوب مىگويد : از امام رضا عليه السّلام پرسيد چرا امامت در فرزندان امام حسين عليه السّلام قرار گرفت و به فرزندان امام حسن عليه السّلام نرسيد ؟ امام عليه السّلام فرمود : مشيّت خداوند بر آن تعلق گرفته است و خداوند در آنچه انجام مىدهد مورد پرسش قرار نمىگيرد « 2 » .
شيخ صدوق رحمة اللّه عليه نام او را محمّد بن ابى يعقوب آورده است « 3 » . علماى علم رجال دربارهء شرححال او بيش از اين در كتابهاى رجال چيزى نقل نكردهاند .
وى تنها يك روايت از امام رضا عليه السّلام در باب امامت نقل كرده است « 4 » . محمّد بن ابى يعقوب بلخى از موسى بن هارون نقل مىكند كه موسى گفت : من حضرت رضا عليه السّلام را ديدم كه در مدينه به هرثمة بن اعين نگاه مىكرد و مىگفت : گويا مىبينم او را به مرو مىبرند و سرش را از تن جدا مىكنند . هرثمة بن اعين از سران لشكر امين بود . وى پيش از شكست لشكر امين از او جدا شد و به سپاه مأمون ملحق گشت . او خدمات بزرگى براى مأمون انجام داد كه از آن جمله شكست ابو سرايا بود . يكى از مأموران مأمون گزارش داد كه هرثمة بن اعين با ابو سرايا مكاتبه دارد ، به همين سبب مأمون او را احضار كرد ، وى را شلّاق زد ، به زندان انداخت و در آنجا او را به قتل رسانيد « 5 » .
هامش
( 1 ) - رجال شيخ طوسى ، ص 386 ؛ معجم رجال الحديث ، ج 16 ، ص 74 ؛ ج 17 ، ص 70 ؛ مجمع الرجال ، ج 5 ، ص 206 ؛ نقد الرجال ، ص 305 ؛ جامع الرواة ، ج 2 ، ص 109 ؛ منهج المقال ، ص 295 .
( 2 ) - راويان در مسند الرضا ، ص 433 ؛ عيون اخبار الرضا ، ج 2 ، ص 153 ؛ الجامع لرواة اصحاب الامام الرضا ، ج 2 ، ص 16 ؛ كتاب الغيبه ، نعمانى ، ص 180 ؛ علل الشرايع ، ج 1 ، ص 208 .
( 3 ) - علل الشرايع ، ج 1 ، ص 208 .
( 4 ) - عيون اخبار الرضا ، ج 2 ، ص 82 .
( 5 ) - راويان در مسند الرضا ، ص 433 ؛ الدلايل الامامه ، ص 193 ؛ عيون اخبار الرضا ، ج 2 ، ص 507 ؛ مستدركات علم الرجال ، ج 6 ، ص 397 .