ترك شده باشد ، هميشه مىديديم كه در خاموشى و سكوت شب عاشقانه و عارفانه مشغول راز و نياز بود . يك بار يكى از ارادتمندانش از وى پرسيد آقا آيا نماز شب شما هيچ وقت ترك شده است ؟ فرمود : آرى ، در بعضى از مسافرتهاى طولانى و خستهكننده يا ايام بيمارى . بسيارى از وقتها ، وى نماز شب را به نماز صبح وصل مىكرد ، و پس از نماز صبح تعقيبات آن را بهجا مىآورد تا آفتاب طلوع مىكرد . وى حتى در سفرها ذكر خاصى را بر لب مىراند و آن را ترك نمىكرد ؛ زبانش هميشه در ياد و ذكر خدا بود .
ويژگى ديگر علامه مصباح فصاحت ، بلاغت و سخنورى وى بود . او استاد سخن بهشمار مىرفت ؛ بيانى عالى و صدايى گيرا ، جذاب و دلنشين داشت . او در سخنرانيهايش بسيار عالمانه سخن مىگفت ، مسايل علمى و اجتماعى را با استدلال تحليل مىكرد . علامه مصباح خطيب توانايى بود كه در سخنرانيهايش بيشتر از آيات قرآن كريم و احاديث نبوى و ساير أئمه اطهار عليهم السّلام استفاده مىكرد . وى هميشه حرفى براى گفتن داشت زيرا در رشتههاى مختلف علوم مطالعات زيادى كرده بود و مىكوشيد براى نسل جوان حرف روز و دست اول بيان كند . ويژگى ديگر او شجاعت و شهامت بود . وى در برابر خشنترين حاكمان ظالم بلخاب بدون ترس و نگرانى مىايستاد و حق را مىگفت . علامه مصباح شخصيت صبور و بردبارى داشت و در برابر حوادث و پيشآمدهاى روزگار مقاوم بود .
وى حتى با افرادى كه در حقّ او جفا مىكردند با كرامت رفتار مىكرد . در سالهاى انقلاب افغانستان ، گروههاى مختلف او را تحت فشار قرار مىدادند تا از آنها حمايت كند ، امّا اين سختگيريها هيچگاه در ارادهء او خلل وارد نكرد و نهراسيد و حق را مىگفت . او امر به معروف و نهى از منكر را رها نكرد ، به هدف خود ادامه داد و مردم از او به نيكى و خوبى ياد مىكنند .
علامه مصباح به سنّت پيامبر صلّى اللّه عليه و إله تعبد داشت . قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله علّموا أولادكم السباحة و الرّماية « 1 » .
حضرت فرمود : فرزندانتان را شناگرى ، تيراندازى و رموز جنگى بياموزيد . آن روحانى عالىقدر ، ورزشهاى رزمى را دوست داشت و مىگفت كه اسلام به ورزش كردن سفارش زيادى كرده است . خود وى در رشتههاى تيراندازى و سواركارى مهارت خوبى
هامش
( 1 ) - حقوق والدين و اولاد ، ص 52 .