[ 592 ] محمّد بن احمد جوزجانى
قاضى ابو رجاء محمّد بن احمد بن رجاء جوزجانى در جوزجان متولد شد . او تحصيلات خود را در شهرهاى جوزجان و بلخ به پايان رسانيد و به جايى رسيد كه از اعيان فقهاى زمانش بهشمار مىرفت . وى از طرف عمرو بن ليث صفارى به قاضى القضاة كل كشور منصوب شد . او در رأى فقهى به روش كوفيان و علماى كوفه عمل مىكرد . وى در زمان تصدى مقام قضاوت ساكن شهر نيشابور بود و تا وفات عمرو بن ليث در اين مقام بود ؛ پس از درگذشت عمرو ، اين عالم و فقيه عالىقدر به زادگاهش شهر جوزجان بازگشت و در اين شهر جهان را بدرود گفت « 1 » .
ذهبى مىگويد : ابو رجاء جوزجانى ، استاد ابو سليمان جوزجانى است . وى تدريس حديث داشت و رواياتش را از طريق حوثر منقرى ، اسحاق شهيد و ابو سعيد أشجّ نقل مىكرد . ابو عمر حيرى ، مؤمّل بن حسن و گروهى ديگر از محدّثان از ابو رجاء جوزجانى رواياتى را نقل كردهاند . اين محدّث شهيد در سال 285 ه . در شهر جوزجان درگذشت و در آن شهر به خاك سپرده شد « 2 » .
ابو رجاء جوزجانى از شاگردان محمّد بن حسن شيبانى بود .
حاكم مىگويد : وى دخترى داشت به نام خديجه كه بيش از صد سال عمر كرد ، او عربى را به خوبى مىدانست و مىنوشت . از ابو يحيى بزّاز شنيدم كه مىگفت : دختر ابو رجاء در سال 372 ه . وفات كرده است « 3 » .
[ 593 ] محمّد بن احمد زبيلاذانى
ابو عبد اللّه محمّد بن احمد بن محمّد بن شبيب زبيلاذانى از معاريف علماى بلخ بود .
هامش
( 1 ) - الانساب ، سمعانى ، ج 3 ، ص 401 .
( 2 ) - تاريخ الاسلام ، ذهبى ، حوادث سالهاى 281 - 290 ه . ، ص 249 .
( 3 ) - تاريخ نيشابور ، حاكم ، ص 53 ؛ الجواهر المضيّه ، ج 3 ، ص 82 ؛ ج 4 ، ص 120 .