عبد اللّه بن محمّد بلخى از محمّد بن ابان بلخى و او از شفيق بلخى به اسناد از عبد اللّه بن عمر نقل مىكند كه قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله : من شرب من الخمر قليلا او كثيرا سقاه اللّه من حميم جهنم يوم القيامة « 1 » .
هركه شراب بخورد چه كم و يا زياد باشد ، در قيامت خداوند او را از حميم جهنم مىخوراند . محمّد بن ابان بلخى به سندى از اسحاق بن عبد اللّه بن ابى طلحه نقل مىكند كه وى گفت : ام سليم خدمت پيامبر صلّى اللّه عليه و إله مشرف شد . عرض كرد يا رسول اللّه به من دعايى بياموز كه من آن را در تعقيب نمازهايم بخوانم . حضرت فرمود : 10 مرتبه سبحان اللّه ، 10 مرتبه الحمد اللّه ، 10 مرتبه اللّه اكبر بگو و حاجتت را درخواست كن « 2 » .
واعظ بلخى مىگويد : در صحت روايات او همين بس كه در مدت حيات او كسى نتوانست بر روايات او اشكالى وارد كند . بسيارى از علما و محدّثان بر يقين و آگاهى او در باب روايات و محدّثان اتفاقنظر دارند . بنابر وصيت او بعد از وفاتش تمام كتابهاى او را به جيحون ريختند ، بعضى گفتهاند كه او عقيده به مرجئه داشت ازهمينروى بعد از وفاتش كتابهاى او را نابود كردند . پس از وفات او را در خواب ديدند از او پرسيدند خدا با تو چه كرد ؟ گفت : مرا آمرزيد ، به خاطر ظلمى كه مردم در حق من روا داشتند « 3 » .
محمّد بن ابان بلخى در ماه محرم سال 244 ه . ، در شهر بلخ درگذشت و او را در گورستان ميدان به خاك سپردند . قبانى از امام بخارى نقل مىكند كه محمّد بن ابان بلخى در سال 245 ه . درگذشته است « 4 » .
محمّد جزرى نيز تاريخ وفات او را سال 245 ه . مىداند « 5 » .
محمّد بن ابان بلخى بإسناده عن رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله قال : من فطّر صائما أطعمه و سقاه كان له مثل أجره « 6 » .
هامش
( 1 ) - تذكرة الحفاظ ، ج 2 ، ص 499 .
( 2 ) - همان ، ج 2 ، ص 500 .
( 3 ) - فضايل بلخ ، ص 245 .
( 4 ) - سير اعلام النبلاء ، ج 11 ، ص 117 .
( 5 ) - غاية النهايه ، ج 2 ، ص 43 .
( 6 ) - تاريخ اصبهان ، ج 2 ، ص 192 . براى آگاهى بيشتر ر . ك : طبقات الحديث باصبهان ، ج 4 ، ص 307 ؛ حلية الاوليا ، ج 6 ، ص 98 ؛ مرويات الامام الزهرى ، ج 1 ، ص 279 ؛ تاريخ الاسلام ، ذهبى ، حوادث سالهاى 241 - 250 ه . ق . ، ص 403 ؛ الاملاء و الاستملاء ، ص 87 ؛ مصباح الزجاجه ، ج 1 ، ص 143 ؛ ج 2 ، ص 13 ؛ الوافى بالوفيات ، ج 1 ، -