كمالى از خيال خام دايم مىپزد سودا * ولى بخشش كه ياد آيد دل او تنگ مىماند
چو شد معلوم كيفيّت ، عجب نبود اگر گويم * خيالات كمالى هم به اهل بنگ مىماند
[ 543 ] كعب بن عمرو بن جعفر بلخى
ابو نضر كعب بن عمرو بن جعفر بن احمد بن محمّد بلخى ، در سال 310 ه . در شهر بلخ متولد شد . وى علوم متداول روز را در اين شهر فراگرفت و براى گردآورى احاديث به شهرهاى خراسان ، عراق ، حجاز و شام سفر كرد . او به محضر محدّثان برجستهء عصر خود رسيد و از آنان كسب فيض كرد . وى سرانجام در شهر بغداد ساكن شد و به درخواست فضلا و علماى اين شهر به تدريس حديث پرداخت . او رواياتش را از طريق محدّثانى چون اسماعيل بن محمّد صفار ، ابو سعيد بن اعرابى عرس بن فهد موصلى در موصل ، بكر بن احمد نخاس و ديگران نقل مىكرد ، نيز ابو محمّد خلال ، عبد العزيز ازجى ، على بن محسن تنوخى و برخى ديگر رواياتى را از طريق كعب بن عمرو بلخى نقل كردهاند . خطيب بغدادى مىگويد كه روايات كعب بن عمرو مورد اعتماد نيست ، ولى اين روايت را از طريق او نقل كرده است : عن كعب بن عمرو بن جعفر بلخى قال : حدّثنا ابو جابر عرس بن فهد موصلى ، قال حدثنا حسن بن عرفة عبدى قال : حدّثنى يزيد بن هارون واسطى ، عن حميد بن طوبل ، عن أنس بن مالك قال : قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله : إيّاكم و الزّنا فإنّ فى الزّنا ستّ خصال ثلاث فى الدّنيا و ثلاث فى الآخرة ، فأمّا اللواتى فى دار الدّنيا فذهاب نور الوجه ، و انقطاع الرّزق ، و سرعة الفناء ، أمّا اللواتى فى الآخرة ، فغضب الرّب ؛ و سوء الحساب ، و الحلول فى النار إلّا أن يشاء اللّه . فرمود : از زنا دورى كنيد كه در زنا شش عذاب مىباشد ، سه تاى آن در دنيا است و سه تاى آن در آخرت . امّا آن سه تاى در دنيا عبارتند از آنكه نور ايمان از او گرفته مىشود ، زنا روزى را كم مىكند و زنا عمر را كوتاه مىنمايد ، و سه عذاب آخرت عبارتند از آنكه زنا خشم خدا را درپى دارد ، بدى