وى اگرچه داراى تحصيلات عاليه نبود ، از ذوقى سرشار و طبعى روان برخوردار بود و اشعارى نيكو مىسرود . اين ابيات از اوست « 1 » :
ديدهام روشن به روى يار بودى كاشكى * دامنم پر گل از آن گلزار بودى كاشكى
هر زمان صد موج مىجوشيد اندر دل مرا * لالهگون از خون آن رخسار بودى كاشكى
شد سرم پامال عالم در تماشاى عوام * پايمال توسن دلدار بودى كاشكى
نقد عمرم « قابل » آخر جملگى بر باد رفت * ذرّهء خاكم به كوى يار بودى كاشكى
[ 533 ] قاسم بن سيّد مير بن مير قربان حسينى
سيّد قاسم خواجة بن سيّد مير بن مير قربان بن خواجه كلان بن ميرزا كلان بن اسماعيل بن جعفر بن يحيى بن صالح بن احمد بن مير سيّد مراد بن مير سيّد على ولى حسينى بلخابى ، در يك خانوادهء روحانى در روستاى سرپل بلخاب قدم به جهان هستى نهاد . پدر سيّد قاسم ، قاضى سيّد مير روحانى فردى شناخته شده و فعّال در منطقهء بلخاب بود و مردم او را قاضى مىگفتند ؛ زيرا مردم آن ديار به قضاتى كه از طرف حاكمان و دولت تعيين مىشدند توجّه نداشتند و آنها را عاملان جور و ستم و غاصب و زورگو مىدانستند . ازهمينروى ، دعاوى و شكايات خود را به آن سيّد بزرگوار ارجاع مىدادند و او به دعاوى و شكايات مردم به طريق شرعى فيصله مىداد ؛ چرا كه سيّد مير نسبت به وظيفهء شرعى و دينى خود در قبال جامعه احساس مسؤوليت مىكرد . او لحظهاى در تبليغ و ترويج دين مبين اسلام كوتاهى نمىكرد و براى پيشرفت مكتب تشيّع بسيار مىكوشيد . سيّد قاسم تحصيلات خود را در خدمت پدر بزرگوارش شروع كرد و مراتب علمى را در بلخاب ، بلخ و جوزجان به پايان رسانيد . وى بهويژه در علم ادبيات ، بلاغت ، بيان و بديع تبحّر يافت و در ميان اقرانش ممتاز شد .
تبليغات سيّد قاسم تنها به بلخاب محدود نمىشد ؛ بلكه او به تمام بلاد تركستان سفر مىكرد و در سخنرانيهاى خود به مدح اهل بيت رسول اكرم صلّى اللّه عليه و إله مىپرداخت و با علما نيز
هامش
( 1 ) - دايرة المعارف آريانا ، ج 3 ، ص 592 .