[ 512 ] عيسى بن خالد بلخى
عيسى بن خالد بلخى از جمله راويان برجستهء بلخى بهشمار مىرود . ابو القاسم سهمى اين روايت را در تاريخ جرجان از او نقل كرده است ، عن عيسى بن خالد البلخى قال : حدّثنا ورقاء عن الاعمش ، عن ابو صالح ، عن ابو هريرة قال : قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله إنّ اللّه إذا أنعم على عبد نعمة أحبّ أن يرى أثر نعمته و يكره البؤس و المتباؤس ، و يبغض السّائل الملحف ، و يحبّ العفيف المتعفّف « 1 » .
حضرت رسول صلّى اللّه عليه و إله فرمود : زمانى كه خدا نعمتى را به بندگانش عنايت مىكند ، دوست دارد كه اثر آن نعمت را در بندهاش ببيند ، خدا ، چهرهء درهم كشيده را دوست نمىدارد ، خدا گداى سمج را دشمن مىدارد ، خداوند ، پاكى را دوست دارد .
[ 513 ] عيسى بن نياز محمّد مخدوم بلخى
مفتى عيسى مخدوم بلخى در سال 1242 ه . در بخارا قدم به عرصه وجود نهاد .
پدرش مفتى نياز محمّد از بلخ به بخارا رفت و در آنجا متوطن شد . بعد از پايان تحصيلات عمرى به تدريس علوم مختلف پرداخت . مفتى عيسى در بخارا نشو و نما كرد و در علوم معقول و منقول در صف اول علماى معاصر خود قرار گرفت . او بعد از تحصيل و تكميل علوم و فنون متداول در مدارس بخارا در فراگيرى هنر موسيقى سعى بليغ به كار برد كه در اين فن نيز استاد شد و به تعليم موسيقى پرداخت عيسى مخدوم به ديوان بيدل علاقهء فراوان داشت و اشعار بيدل را مورد مطالعه قرار مىداد و در استعارات و تشبيهات از كلام اين شاعر پيروى مىكرد .
عيسى مخدوم با آنكه عالمى متبحّر و فاضلى مقتدر بود در طريق تصوّف و عرفان گام نهاد . او در اوايل زندگانى در تلاش براى رسيدن به جاه و منصب بود ، ولى روزگار از
هامش
( 1 ) - تاريخ جرجان ، ص 101 .