كند دهريون را و آنها كافر هستند و آنگاه اضافه مىكند و مىگويد : عمرو بن عبيد از اين گروه نيست « 1 » .
از عبد اللّه بن مبارك و عمرو بن على سؤال شد ، چرا روايات عمرو بن عبيد را ترك كردهايد ؟
گفتند : او مردم را به مذهب قدريه دعوت مىكرد « 2 » .
ابن خلكان مىگويد : عبيد پدر عمرو از معاونان رئيس نظميه بصره بود . هرگاه مردم عمرو را با پدرش مىديدند ، مىگفتند اين بهترين مردم و آن بدترين مردم است . پدر عمرو مىگفت : بلى اين ابراهيم خليل است و من آذر هستم ، در پيشانى عمرو اثر سجود ديده مىشد « 3 » .
صالح بن عمرو بن زيد مىگويد : عمرو بن عبيد داناترين مردم به دنيا و آخرت بود . ابن ابى نجيح مىگويد : من هيچكس را داناتر از عمرو بن عبيد نديدم . جاحظ مىگويد :
عمرو بن عبيد 40 سال نماز صبح را با وضو نماز مغرب خواند و چهل مرتبه بدون زاد و توشه پياده به حج رفت . بسيارى از وقتها ديده مىشد شب را با يك ركعت نماز پايان مىبرد « 4 » .
سفيان بن عيينه مىگويد : من روزى به ديدار عمرو بن عبيد رفتم . وى از من پرسيد آيا پدرت تو را از صحبت با من منع نكرده است ؟
گفتم : بلى . آنگاه عمرو گفت : من در جوانى از حسن بصرى شنيدهام كه مىگفت :
بهترين جوانان بصره عمرو بن عبيد است « 5 » .
قتاده ، ابى غروبه و سلام بن مسكين او را توثيق كرده و از او رواياتى را نقل كردهاند « 6 » .
ابن مرتضى مىگويد : پدر عمرو از نظميه بود ، جدش به مالفروشى اشتغال داشت و به دروازهء مالفروشان بصره دكانى داشت معروف به دكان باب . يعقوب فسوى مىگويد :
هامش
( 1 ) - ميزان الاعتدال ، ج 3 ، ص 263 ؛ تاريخ الاسلام ، ذهبى ، حوادث سالهاى 141 تا 160 ه . ، ص 238 .
( 2 ) - الجرح و التعديل ، ج 6 ، ص 246 .
( 3 ) - وفيات الأعيان ، ج 3 ، ص 460 .
( 4 ) - المعرفة و التاريخ ، ج 2 ، ص 259 ؛ طبقات المعتزله ، ج 1 ، ص 31 .
( 5 ) - المعرفة و التاريخ ، ج 2 ، ص 259 .
( 6 ) - فرق و الطبقات المعتزله ، ص 1 ، 5 ، 7 ، 8 ، 9 ؛ امالى المرتضى ، ج 1 ، ص 169 ؛ ميزان الاعتدال ، ج 3 ، ص 263 .