مىگذشت « 1 » .
بعضى از فضلا بر اين باورند كه ابو سعد قاضى حميد الدين عمر محمودى بلخى معاصر معز الدين محمّد غورى بوده است . استاد عبد الحى حبيبى در دو مقالهاى كه در مجلهء يغما به چاپ رسيده در اينباره به تفصيل بحث كرده است كه خلاصه آن چنين است : در خاندان محمودى بلخى دو نفر به نام محمود وجود داشتهاند : يكى قاضى حميد الدين محمود بلخى و ديگرى به نام امام شمس الدين محمود قاضى كه بعد از 50 سال تولّد يافت و از عجايب زمان و نادرهء كيهان بوده و در حدود سال 600 ه . مىزيسته است . امكان دارد كه اين شمس الدين محمود قاضى بلخى معاصر سلطان معز الدين محمّد بن سام غورى بوده باشد كه در مدح او اشعارى سروده است . اين ابيات از اوست :
خسرو غازى معز الدين و الدنيا كه هست * روز هيجا با همايون رايتش همسر ظفر
بو المظفّر شهريار شوق كاندر معركه * گوييا دارد همايى چترش اندر پر ظفر
سلطان محمّد غورى در بين سالهاى 569 تا 602 ه . در غور ، غزنه و هند حكومت مىكرده است و اين تاريخ ده سال بعد از وفات قاضى حميد الدين محمود بلخى است .
اين محال است كه قاضى حميد الدين سلطان محمّد غورى را مدح كرده باشد . بنابراين ، آنكه معاصر سلطان محمّد غورى بوده همان امام شمس الدين محمود بلخى قاضى بلخ مىباشد كه او را مدح كرده است « 2 » .
استاد حبيبى شايد دچار اشتباه شده باشد كه اسم قاضى حميد الدين را محمود آورده است و اين اسم با اسمى كه در اصل نسخهء كتاب مقامات حميدى وجود دارد سازگار نيست . در كتاب مقامات حميدى نام او چنين آمده است : القاضى الامام حميد الملّة و الدين عمر بن محمود محمودى بلخى متوفى به سال 559 ه . . او قاضى القضات بلخ بوده است « 3 » .
مؤلّف ريحانة الادب نيز چنين آورده است : قاضى حميد الدين عمر بن محمود بلخى از مشاهير فضلا و اعاظم ادبا و اكابر علماى عصر ملكشاه سلجوقى و معاصر شاعر
هامش
( 1 ) - مجلّهء يغما ، سال 22 ، ش 9 ، ج 22 ، ص 499 ؛ سير اعلام النبلاء ، ج 18 ، ص 367 .
( 2 ) - همان ، سال 22 ، ش 10 ، ج 22 ، ص 559 ؛ الانساب ، ج 12 ، ص 125 .
( 3 ) - مقامات حميدى ؛ سير اعلام النبلاء ، ج 18 ، ص 367 ؛ و نيز ر . ك : تذكرة الحفاظ ، ج 4 ، ص 1309 ؛ الجواهر المضيّه ، ج 2 ، ص 655 ؛ التحبير فى المعجم الكبير ، ج 1 ، ص 524 ؛ لسان الميزان ، ج 2 ، ص 446 .