خايار ، فراه ، قلعهگاه سيستان و حصار كره ، طبس ، مؤمنآباد و قاين به قهستان رسيد و فرمانده قهستان ابو الفتح شهاب منصور را ملاقات كرد . در اين سفر ، وى با حكمرانان ناحيه قهستان دربارهء حفظ و امنيت راههاى تجارتى مذاكره كرد . او همچنين با قاضى وحيد الدين پوشنگى ملاقات كرد و از او رواياتى شنيد . منهاج السراج جوزجانى در سفر سيستان به حضور ملك تاج الدين ينالتكين پادشاه سيستان رسيد و با او پيمان مودّت و دوستى امضا كرد . ولى در سفر بعدى وقتى به حضور تاج الدين رسيد ، ملك از او درخواست كرد كه به قهستان سفر كند و او چون مىخواست به هند برود . از اين سفر سرباز زد . تاج الدين او را در قلعه سپهبد سيستان زندانى كرد و مدت 43 روز در زندان به سر برد .
منهاج السراج جوزجانى به سال 624 ه . از غزنه و درّهء گومل حركت كرد ، وارد درياى سند شد و از راه سند در 26 جمادى الاول به او چه رسيد ، ولى بر اثر جنگ بين ناصر الدين قباچه و شمس الدين التمش مدتى در آن محل اقامت گزيد . در همين سال ، در ماه ذى الحجة ، مديريت مدرسه پيروزى به جوزجانى واگذار شد و نيز منصب قضاوت لشكر علاء الدين بهرام بن ناصر الدين قباچه به او تفويض شد . ولى اين مأموريت ديرى نپاييد ، زيرا در 27 جمادى الآخر سال 625 ه . حكومت ناصر الدين قباچه از هم پاشيد . جوزجانى در 16 صفر سال 625 ه . به دهلى رفت و در جشن پيروزى شركت كرد و اين جشن به مناسبت عهدنامه و پرچمى كه از طرف المنتصر باللّه خليفهء عباسى براى التمش فرستاده بود برگزار شد . منهاج السراج جوزجانى تا سال 629 ه . در دهلى ماند ، در همين سال از دهلى به قلعه كالپور رفت و در آن قلعه به خدمت ناصر الدين التمش رسيد . و به عنوان خطيب دربار انتخاب شد و در هفته سه روز براى اعضاى دولت و مسؤولان موعظه مىكرد ، بالاخص در ماه مبارك رمضان هر روز كرسى سخنرانى مىگذاشت و ده روز در ماه ذى الحجه و محرّم نيز مجلس سخنرانى برگزار مىشد . در مدت 11 ماه در آن قلعه 95 سخنرانى كرد . در روز عيد اضحى اين فاضل به دستور سلطان خطبه عيد و نماز عيد را خواند . وى در 26 صفر سال 630 ه . به عنوان مسؤول قضاوت ، و خطابت ، امامت و مفتى احتساب كل امور شرعى انتخاب شد و مدت 6 سال اين مناصب را به عهده داشت . در اول ماه شعبان 635 ه . با اجازهء مجد الامرا ضياء الدين
تاريخ علماى بلخ ( فارسي ) — صفحة 142
مساهمون: مهدى رحمانى ولوى
ص١٤٢