پس از پايان دورهء مقدماتى براى تكميل علوم عازم بخارا شد و در آنجا تحصيلات خود را تكميل كرد . قاضى صدر صرير در علم فقه و فلسفه و عرفان اشراف كامل داشت و فضل و كمالش باعث شد كه در ماوراءالنهر از موقعيت خوبى برخوردار شود . او مردى پارسا و كريمالطبع و با سخاوت بود . وى در نظم و نثر مهارتى خاص داشت و از خود آثار خوبى به يادگار گذاشت . وى سرانجام به سال 1303 ه . در ماوراءالنهر وفات يافت « 1 » .
مؤلف كتاب فقهاى بلخ مىگويد : قاضى عبد الواحد خرّمى بلخى در روستاى خرّم از توابع بلخ ديده به جهان گشود . اين عالم فاضل كتابى را در اعتقادات به نام اثبات واجب تأليف كرده است « 2 » .
[ 398 ] عبد الواسع بن مير كمال بن مير حنّان بن مير سميع انصارى
عبد الواسع بن مير كمال انصارى از علما و خطباى برجستهء شهر مزار شريف به شمار مىرفت . وى در سال 1256 ش . در شهر مزار شريف قدم به عرصهء جهان نهاد . او علوم متداول عصر خود را نزد پدرش ملا مير كمال امام و خطيب مسجد جامع روضهء مبارك فراگرفت ، پس از پايان تحصيلات به عرفان و تصوف روىآورد و به سلسله طريقت سيّد طوره خان معروف به مير غيلانى دست ارادت داد . در سال 1286 ش . پدرش از دنيا رفت و او به جاى پدر كرسى خطابه مسجد جامع روضه مبارك را عهدهدار شد ، مدت 45 سال در اين سنگر تبليغ و ارشاد حضور داشت كه با كمال تقوا و پرهيزگارى اين وظيفهء بزرگ را به عهده داشت و به امام روضه شهرت يافت .
سرانجام اين عالم فاضل در سال 1331 ه . ش . به سنّ 75 سالگى جهان را بدرود گفت و اكنون قبر وى سمت شرق روضهء مبارك است « 3 » .
هامش
( 1 ) - دايرة المعارف آريانا ، ج 3 ، ص 606 .
( 2 ) - فقهاى بلخ ، ص 51 .
( 3 ) - مجله آريانا ، سال 8 ، شمارهء 12 ، ص 23 ، برگرفته از آنچه بر روى سنگ قبر وى نوشته شده است .