امام ( ع ) است . « 1 »
اين رودخانه به 18 نهر تقسيم شده است كه يكى از آنها نهر دهآس است . از اين نهر ده آسياب مىچرخيده ، بدان علّت آن را نهر دهآس مىگويند . اين نهر از دروازهء نوبهار مىگذرد و تمام روستاهاى مسير را تا سياهگرد مشروب مىسازد . « 2 »
در منتظم ناصرى آمده است : « سلطان حسين ميرزا مرقد منور على بن ابى طالب ( ع ) را ساخت و نهر شاهى را وقف حرم كرد . اين نهر را بدان جهت نهر شاهى مىگويند كه وقف حرم شاه ولايت شد » « 3 » .
بلخ دار الملك تخارستان است و مشتمل بر نواحى و قراى فرحافزا مىباشد . خلم ، شهرى در دومنزلى بلخ است با آب و هواى بسيار خوش . در بعضى از كتابهاى تاريخ آمده است كه فرعون از اين محل است . « 4 »
عراق باميان از بلوك بلخ است كه در حدود 20 قريه دارد با آب و هواى مطبوع و اين محل در پنج منزلى كابل واقع است . « 5 »
سياهگرد ، در فاصله 106 كيلومترى بلخ واقع شده است . ويرانههاى سياه گرد اكنون دهكدهاى است كه به همين نام خوانده مىشود . شهر بلخ باستانىترين شهر در حوضهء آمو درياست . نويسندگان مسلمان آن را امّ البلاد خواندهاند . محل پايتخت دولت نيمه اساطيرى بلخ بود كه بعدها به صورت ساترابنشين هخامنشيان بلخ درآمد . در زمان داريوش ، مرو جزء اين ناحيه بشمار مىرفت . « 6 »
مستوفى در نزهة القلوب مىنويسد : « بلخ شهر گرمسيرى است ، از آب و هواى خوبى برخوردار است و انگور و خربزهء به غايت نيكو دارد » . « 7 »
در مرآة البلدان آمده است : « ميوهء بلخ در خراسان معروف است ، بهخصوص
هامش
( 1 ) - اصول كافى ، ج 2 ، ص 271 .
( 2 ) - زين الاخبار ، ص 132 .
( 3 ) - منتظم ناصرى ، ج 2 ، ص 78 .
( 4 ) - بستان السياحة ، ص 173 .
( 5 ) - همان ، ص 367 .
( 6 ) - تركستاننامه ، ص 192 .
( 7 ) - نزهة القلوب ، ص 155 .